Nam Phù (Hà Nội): Vùng ven đô bứt phá với mô hình kinh tế đa dạng

Sắc màu kinh tế từ bãi bồi Vạn Phúc

Vùng đất Vạn Phúc, thuộc xã Nam Phù (Hà Nội), vốn là bãi bồi màu mỡ được bồi đắp bởi phù sa sông Hồng. Nhiều năm trở lại đây, nơi này trở thành một trong những điểm sáng về chuyển đổi cơ cấu cây trồng của huyện. Từ những diện tích rau màu truyền thống, người dân chủ động chuyển sang trồng đào, quất - hai loại cây cảnh cho giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần.

Sự thay đổi này mang lại hai giá trị rõ rệt: hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung và mở lối áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác. Nông dân sử dụng phương pháp tạo thế, kiểm soát sâu bệnh sinh học và chăm sóc bằng quy trình chuẩn, giúp cây cho chất lượng ổn định và có giá trị thẩm mỹ cao hơn.

Tại thôn 3 Vạn Phúc, mô hình vườn quất cảnh hơn 2 ha của ông Nguyễn Văn Tuấn là ví dụ tiêu biểu. Không chỉ trồng quất theo phương pháp truyền thống, ông còn phát triển dòng quất cảnh trong chum sành, chậu gốm, những vật phẩm vừa mang nét cổ truyền, vừa phù hợp xu hướng trang trí đô thị. Nhờ nắm bắt thị hiếu người tiêu dùng, sản phẩm của ông Tuấn luôn “cháy hàng” từ sớm, tạo nguồn thu nhập ổn định và mang lại công việc thời vụ cho nhiều lao động trong xã.

Ông Tuấn cho biết giá trị kinh tế từ quất cảnh cao gấp nhiều lần so với trồng rau màu. Nhưng quan trọng hơn, những vườn quất rực rỡ mỗi dịp cuối năm đã góp phần làm đẹp cảnh quan ven sông Hồng, trở thành tài nguyên du lịch nông nghiệp tiềm năng mà xã đang định hướng khai thác.

Giữ lửa truyền thống để mở lối kinh tế

Nếu Vạn Phúc tạo nên diện mạo mới nhờ nông nghiệp hàng hóa, thì làng nghề Tranh Khúc là trụ cột văn hóa, kinh tế tồn tại bền vững suốt nhiều thế hệ. Nhắc đến Tranh Khúc là nhắc đến “vựa bánh chưng” nức tiếng Thủ đô. Mỗi dịp Tết hay ngày rằm, mùi lá dong, hạt nếp và tiếng bếp lửa đỏ rực khắp con ngõ tạo nên không khí truyền thống đặc trưng mà hiếm nơi nào giữ được.

Cơ sở bánh chưng Thành Trung của anh Nguyễn Duy Thành hiện là một trong những địa chỉ có quy mô lớn nhất làng. Bình thường, mỗi ngày cơ sở sản xuất khoảng 200 - 300 chiếc; riêng tháng Chạp, sản lượng tăng gấp 4 - 5 lần, đạt hơn 1.000 bánh/ngày. Đặc biệt, nhiều đơn hàng đã được xuất khẩu sang châu Âu, giúp hương vị bánh chưng Tranh Khúc vượt ra khỏi biên giới.

Thành Trung cũng là sản phẩm OCOP 4 sao của Hà Nội, tuân thủ quy trình “3 sạch”: sạch nguyên liệu, sạch chế biến và sạch bảo quản. Việc gắn tem truy xuất nguồn gốc tạo thêm niềm tin cho người tiêu dùng và giúp cơ sở đủ điều kiện kết nối với hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch.

Đồng thời, làng nghề Tranh Khúc đang trở thành điểm đến trải nghiệm được nhiều trường học, khách du lịch quan tâm. Hoạt động gói bánh, luộc bánh, nghe kể chuyện về phong tục Tết Việt… biến làng nghề từ nơi sản xuất thành không gian văn hóa, góp phần mở rộng dịch vụ du lịch và tăng giá trị kinh tế cho cộng đồng.

Mảnh ghép mới của nông nghiệp sáng tạo

Trong bức tranh chuyển đổi của Nam Phù, M.E. Farm ở thôn 3 Vạn Phúc là mô hình tiên phong kết hợp nông nghiệp công nghệ cao với giáo dục trải nghiệm. Trên diện tích 300 m², trang trại ứng dụng hệ thống nuôi cua biển bằng hộp nhựa tuần hoàn - công nghệ đầu tiên được triển khai tại Hà Nội.

Hơn 1.000 hộp nuôi cua vận hành bằng hệ thống lọc khép kín, sử dụng đèn UV và hạt kaldnes để xử lý vi sinh, giúp mô phỏng môi trường tự nhiên mà vẫn kiểm soát hiệu quả chất lượng nước. Nhờ công nghệ này, cua sinh trưởng khỏe, thịt chắc và sạch, đủ tiêu chuẩn cung ứng cho các siêu thị cao cấp tại Hà Nội. Mỗi tháng, trang trại cung cấp 300 - 400 kg cua cốm và cua lột, mang lại thu nhập ổn định cho các hộ theo hướng nông nghiệp công nghệ cao.

Không chỉ sản xuất, M.E. Farm mở cửa đón học sinh, sinh viên và du khách đến tìm hiểu mô hình “nông nghiệp sạch - tuần hoàn - công nghệ cao”. Du khách có thể quan sát chu trình nuôi, tham gia chăm sóc và học về bảo vệ môi trường. Nhờ đó, trang trại tạo ra giá trị kép: vừa tăng thu nhập, vừa lan tỏa tư duy khởi nghiệp xanh.

Đây chính là mô hình mà Nam Phù đang khuyến khích nhân rộng trong tương lai, nhằm tạo ra chuỗi du lịch trải nghiệm gắn với sản xuất nông nghiệp hiện đại.

Định hướng xanh cho kinh tế nông thôn

Ông Bùi Văn Bình, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Phù, cho biết các mô hình kinh tế chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong định hướng phát triển xanh, tuần hoàn và bền vững. Những năm qua, xã đã triển khai nhiều mô hình nông nghiệp sạch, coi đó là nền tảng để phát triển du lịch nông nghiệp – một trong những hướng đi quan trọng của địa phương.

Nổi bật là mô hình “Cánh đồng sạch 3 không” tại khu bãi Tân Bồi, thôn 3 Vạn Phúc, với ba tiêu chí: Không thuốc trừ cỏ - Không chất kích thích ngoài danh mục - Không xả rác thải nông nghiệp ra đồng ruộng. Hội Nông dân xã đặt thùng rác dọc tuyến mương, tổ chức thu gom bao bì, tập huấn kỹ thuật và vận động hộ dân thay đổi thói quen canh tác.

Theo ông Bình, đây là bước chuyển từ sản xuất truyền thống sang tư duy nông nghiệp hữu cơ và tuần hoàn. Mô hình giúp cải thiện môi trường canh tác, nâng cao chất lượng nông sản và tạo tiền đề để Nam Phù gắn sản xuất với dịch vụ du lịch - trải nghiệm ruộng đồng, một loại hình đang được nhiều đô thị lớn quan tâm.

Hiện cơ cấu nông nghiệp của xã đã có sự chuyển biến mạnh: vùng chuyên canh đào, quất ở Vạn Phúc phát triển ổn định; mô hình công nghệ cao tại M.E. Farm chứng minh hiệu quả; làng nghề Tranh Khúc được mở rộng theo hướng kết nối thị trường và phát triển dịch vụ. Song song, xã thúc đẩy tiêu thụ nông sản qua truy xuất nguồn gốc, sàn thương mại điện tử và kênh bán lẻ hiện đại.

Ông Bình nhấn mạnh, trong thời gian tới, Nam Phù sẽ tiếp tục đẩy mạnh nông nghiệp xanh - tuần hoàn; nhân rộng các mô hình sạch, an toàn; liên kết doanh nghiệp hợp tác xã; và quan trọng nhất là kết hợp sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch làng nghề và du lịch trải nghiệm. “Mục tiêu là để nông dân Nam Phù không chỉ sản xuất giỏi mà còn tham gia chuỗi dịch vụ, tạo ra giá trị gia tăng và phát triển bền vững”, ông khẳng định.