Từ vi khuẩn H. pylori đến bàn ăn gia đình, những gì đang đe dọa dạ dày người Việt?

H. pylori – yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư dạ dày

Helicobacter pylori là loại vi khuẩn có khả năng sinh sống trong môi trường axit của dạ dày. Năm 1994, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp H. pylori vào nhóm tác nhân gây ung thư nhóm 1 – nhóm có đủ bằng chứng khoa học chứng minh khả năng gây ung thư ở người.

Theo các nghiên cứu, nhiễm H. pylori kéo dài có thể gây viêm dạ dày mạn tính, tiến triển thành teo niêm mạc, chuyển sản ruột và loạn sản trước khi hình thành ung thư. Quá trình này thường diễn ra âm thầm trong nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ.

Một phân tích tổng hợp đăng trên tạp chí Gastroenterology cho thấy người nhiễm H. pylori có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn nhiều lần so với người không nhiễm. Tuy nhiên, không phải tất cả người mang vi khuẩn đều tiến triển thành ung thư, bởi nguy cơ còn phụ thuộc vào yếu tố di truyền, môi trường sống và chế độ sinh hoạt.

Tại Việt Nam, nhiều nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ nhiễm H. pylori trong cộng đồng ở mức cao, đặc biệt tại các nước đang phát triển. Đáng chú ý, phần lớn người nhiễm không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài, khiến việc phát hiện thường bị trì hoãn.

Các chuyên gia tiêu hóa cho biết việc phát hiện và điều trị tiệt trừ H. pylori theo phác đồ phù hợp là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư dạ dày ở những đối tượng có chỉ định.

Thói quen ăn uống và lối sống ảnh hưởng đến sức khỏe dạ dày

Bên cạnh H. pylori, nhiều yếu tố nguy cơ khác cũng được ghi nhận có liên quan đến ung thư dạ dày. Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), chế độ ăn nhiều muối và thực phẩm bảo quản bằng phương pháp muối, ngâm hoặc hun khói có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Hàm lượng muối cao có khả năng gây tổn thương niêm mạc dạ dày, tạo điều kiện thuận lợi cho H. pylori phát triển và thúc đẩy quá trình viêm mạn tính.

Ngoài ra, hút thuốc lá được xem là yếu tố nguy cơ đã được chứng minh rõ ràng đối với ung thư dạ dày. Việc sử dụng rượu bia ở mức cao trong thời gian dài cũng có thể góp phần làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa và gia tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư.

Ngược lại, chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây tươi và thực phẩm chứa nhiều chất chống oxy hóa được cho là có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế thực phẩm nhiều muối, không hút thuốc và kiểm soát cân nặng là những biện pháp quan trọng trong phòng ngừa ung thư tiêu hóa.

Nội soi là phương pháp quan trọng để phát hiện sớm

Theo các chuyên gia tiêu hóa, ung thư dạ dày giai đoạn sớm thường không có triệu chứng đặc hiệu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển, làm giảm hiệu quả điều trị.

Hiện nay, nội soi tiêu hóa trên được xem là phương pháp hiệu quả nhất để đánh giá trực tiếp niêm mạc dạ dày, phát hiện các tổn thương tiền ung thư như viêm teo niêm mạc, chuyển sản ruột hoặc loạn sản. Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể thực hiện sinh thiết khi phát hiện vùng niêm mạc nghi ngờ nhằm xác định bản chất tổn thương.

Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam và nhiều tổ chức chuyên ngành khuyến cáo những người có yếu tố nguy cơ cao như nhiễm H. pylori, tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày hoặc các bệnh lý dạ dày mạn tính nên được theo dõi và nội soi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ. Trong đó, sự phát triển của các hệ thống nội soi thế hệ mới đang mở ra thêm cơ hội phát hiện sớm các bất thường của niêm mạc tiêu hóa.

Tại Việt Nam, Thu Cúc TCI hiện đang triển khai hệ thống siêu nội soi Endocyto 520x. Công nghệ này cho phép phóng đại hình ảnh lên đến 520 lần, hỗ trợ quan sát chi tiết cấu trúc bề mặt niêm mạc và hình thái tế bào ngay trong quá trình nội soi.

Theo các chuyên gia, việc tăng khả năng phóng đại giúp nâng cao độ chính xác trong đánh giá các tổn thương nghi ngờ, hỗ trợ bác sĩ định hướng vị trí sinh thiết và nhận diện sớm những biến đổi tiền ung thư.

Chủ động tầm soát để giảm nguy cơ tử vong

Kinh nghiệm từ các quốc gia có chương trình tầm soát hiệu quả cho thấy việc phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm có thể cải thiện đáng kể kết quả điều trị. Tại Nhật Bản và Hàn Quốc, nơi triển khai các chương trình sàng lọc rộng rãi trong cộng đồng, tỷ lệ phát hiện ung thư dạ dày giai đoạn sớm cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia khác. Nhờ đó, tỷ lệ sống sau 5 năm của người bệnh được cải thiện rõ rệt.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên chủ động kiểm tra sức khỏe tiêu hóa, xét nghiệm H. pylori khi có chỉ định và thực hiện nội soi định kỳ ở nhóm nguy cơ cao. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn góp phần giảm gánh nặng tử vong do ung thư dạ dày trong cộng đồng.