Thúc đẩy y học cổ truyền thành trụ cột chăm sóc sức khỏe

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký quyết định ban hành kế hoạch triển khai kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển y học cổ truyền Việt Nam.

Kế hoạch đặt mục tiêu hoàn thiện hệ thống chính sách về y học cổ truyền, từ đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số đến khám chữa bệnh, phát triển dược liệu và bảo hiểm y tế.

Chính phủ giao các bộ, ngành nghiên cứu cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo động lực phát triển y học cổ truyền trong giai đoạn mới, đồng thời xây dựng Chiến lược phát triển y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đẩy mạnh kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại

Trong lĩnh vực khám chữa bệnh, mô hình kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại sẽ tiếp tục được mở rộng trên toàn hệ thống y tế. Bộ Y tế sẽ hoàn thiện hướng dẫn chuyên môn và quy trình kỹ thuật để triển khai thống nhất tại các cơ sở khám chữa bệnh.

Các mô hình chăm sóc sức khỏe không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, dưỡng sinh sẽ được chuẩn hóa và phát triển tại y tế cơ sở; đồng thời khuyến khích nhân rộng các phương pháp chăm sóc sức khỏe hiệu quả, an toàn.

Hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền từ trung ương đến địa phương cũng sẽ được nâng cao năng lực.

Kế hoạch yêu cầu bảo tồn, khai thác bền vững nguồn dược liệu quý; mở rộng vùng trồng đạt tiêu chuẩn GACP, ưu tiên tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nhằm từng bước chủ động nguồn nguyên liệu trong nước, giảm phụ thuộc nhập khẩu.

Chuỗi giá trị dược liệu sẽ được phát triển đồng bộ từ khâu giống, vùng trồng, truy xuất nguồn gốc đến chiết xuất, chế biến sâu, sản xuất, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu.

Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ tăng cường kiểm soát chất lượng, ngăn chặn dược liệu giả, kém chất lượng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn đối với dược liệu, vị thuốc, thuốc cổ truyền có nguồn gốc Việt Nam.

Chính phủ cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất thuốc cổ truyền, công nghiệp dược liệu và các dự án chế biến sâu theo chuỗi giá trị nhằm nâng cao giá trị kinh tế của nguồn tài nguyên dược liệu trong nước.

Theo kế hoạch, cơ sở dữ liệu quốc gia về y học cổ truyền sẽ được xây dựng; đồng thời số hóa kho tàng bài thuốc gia truyền, dược liệu và tri thức y học cổ truyền Việt Nam.

Các bài thuốc, vị thuốc và phương pháp điều trị sẽ được tăng cường nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng và đánh giá bằng chứng khoa học nhằm nâng cao tính chuẩn hóa, hiệu quả và an toàn trong điều trị.

Một số trung tâm nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ về y học cổ truyền sẽ được đầu tư ở quy mô quốc gia và khu vực.

Nhà nước cũng khuyến khích ứng dụng công nghệ sinh học trong nghiên cứu, sản xuất các sản phẩm từ dược liệu.

Kế hoạch hướng tới xây dựng thương hiệu quốc gia cho dược liệu và sản phẩm y học cổ truyền Việt Nam; phát triển các sản phẩm phục vụ du lịch, mô hình du lịch sinh thái gắn với vùng trồng dược liệu, làng nghề truyền thống và quảng bá y học cổ truyền Việt Nam ra quốc tế.

Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp và khu vực tư nhân tham gia nghiên cứu, sản xuất, chế biến dược liệu và phát triển hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền.

Hoạt động hành nghề, chất lượng dược liệu, thuốc cổ truyền và quảng cáo sẽ được tăng cường quản lý; xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, sản xuất dược liệu giả, hành nghề trái phép và lợi dụng y học cổ truyền để trục lợi.

Phát triển đội ngũ lương y kế cận

Bên cạnh phát triển dược liệu, chuyển đổi số và mở rộng ứng dụng y học cổ truyền, một vấn đề được nhiều người làm công tác y học cổ truyền quan tâm là chiến lược phát triển đội ngũ lương y - lực lượng trực tiếp lưu giữ, thực hành và truyền dạy các bài thuốc, phương pháp chữa bệnh truyền thống.

Những năm gần đây, Bộ Y tế đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý đối với lương y.

Thông tư số 02/2024/TT-BYT về cấp Giấy chứng nhận lương y, người có bài thuốc gia truyền và người có phương pháp chữa bệnh gia truyền đã tháo gỡ nhiều vướng mắc trong công tác công nhận.

Tuy nhiên, các quy định hiện hành chủ yếu tập trung giải quyết các trường hợp đã hành nghề hoặc thuộc diện chuyển tiếp.

Nhiều ý kiến cho rằng, cùng với việc hoàn thiện quy định về công nhận lương y, cần nghiên cứu xây dựng cơ chế đào tạo, truyền nghề, đánh giá năng lực và tiêu chuẩn kỹ năng nghề thống nhất nhằm tạo nguồn nhân lực kế cận.

Đây được xem là yếu tố quan trọng để bảo tồn tri thức y học cổ truyền và thực hiện mục tiêu kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong giai đoạn mới.

Theo kế hoạch, các địa phương sẽ bố trí cán bộ chuyên trách quản lý y dược cổ truyền tại cơ quan y tế cấp tỉnh và nhân lực chuyên môn tại trạm y tế cấp xã.

Ngành y tế sẽ chuẩn hóa chương trình đào tạo, phát triển đội ngũ thầy thuốc có trình độ chuyên môn cao, có khả năng kết hợp hài hòa giữa y học cổ truyền với y học hiện đại.

Đồng thời, công tác truyền thông sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của y học cổ truyền, cung cấp thông tin chính thống và phản bác các thông tin sai lệch.