Virus Hanta lây nhiễm thế nào? Cách phòng tránh an toàn

Virus Hanta là mầm bệnh có nguồn lây chính từ chuột và các loài gặm nhấm. Người dân có thể nhiễm bệnh khi hít phải bụi chứa virus từ phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột, đặc biệt khi dọn kho, nhà cũ, tầng hầm, lều trại hoặc nơi lâu ngày không sử dụng. Cùng tìm hiểu virus Hanta lây qua đường nào và cách phòng tránh an toàn qua bài viết sau!

Cập nhật tình hình Hantavirus năm 2026

Ngày 4/5/2026, WHO ghi nhận một cụm ca nhiễm Hantavirus liên quan đến tàu du lịch đa quốc gia. Tính đến thời điểm báo cáo, có 7 trường hợp, gồm 2 ca xác nhận và 5 ca nghi ngờ; trong đó có 3 ca tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch và 3 người có triệu chứng nhẹ.

Các ca bệnh có biểu hiện sốt, triệu chứng tiêu hóa, sau đó tiến triển nhanh thành viêm phổi, suy hô hấp cấp và sốc. WHO hiện đánh giá nguy cơ đối với dân số toàn cầu từ sự kiện này ở mức thấp và không khuyến cáo hạn chế du lịch hoặc thương mại dựa trên thông tin hiện có.

1 Virus Hanta lây nhiễm qua những đường nào?

Virus Hanta chủ yếu lây từ chuột sang người qua phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột nhiễm mầm bệnh. Trong sinh hoạt, nguy cơ thường gặp nhất là hít phải bụi nhiễm virus khi dọn dẹp nơi có dấu vết chuột.

Hít phải bụi nhiễm virus từ phân, nước tiểu hoặc ổ chuột

Khi phân chuột, nước tiểu chuột hoặc ổ chuột bị khô và bị xáo trộn, mầm bệnh có thể bám trong các hạt bụi nhỏ và phát tán vào không khí. Người dọn dẹp có thể nhiễm virus Hanta khi hít phải bụi nhiễm virus này.

Nguy cơ thường gặp khi dọn nhà kho, tầng hầm, tầng áp mái, nhà cũ, phòng trọ bỏ trống hoặc nơi lâu ngày không sử dụng. Vì vậy, không nên quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi bụi ở khu vực có dấu vết chuột.

Tiếp xúc trực tiếp với chuột hoặc chất thải của chuột

Người dân có thể phơi nhiễm khi chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân chuột, nước tiểu chuột, nước bọt của chuột hoặc ổ chuột. Nguy cơ tăng nếu sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng hoặc không rửa tay đúng cách.

Không nên dùng tay trần để nhặt chuột chết, xử lý bẫy chuột hoặc dọn phân chuột. Khi cần dọn dẹp, nên mang găng tay, khẩu trang và rửa tay kỹ bằng xà phòng sau khi hoàn tất.

Ăn uống phải thực phẩm hoặc nguồn nước nhiễm bẩn

Thực phẩm, dụng cụ ăn uống hoặc nguồn nước có thể nhiễm bẩn nếu bị chuột đi qua, cắn phá hoặc làm nhiễm phân, nước tiểu, nước bọt. Nguy cơ này dễ gặp ở bếp, kho thực phẩm, thùng rác hoặc nơi chứa thức ăn không đậy kín.

Để phòng tránh, nên bảo quản thực phẩm trong hộp kín, che đậy nước uống, vệ sinh dụng cụ ăn uống và dùng thùng rác có nắp.

Bị chuột cắn hoặc cào

Chuột cắn hoặc chuột cào có thể làm tăng nguy cơ nhiễm virus Hanta, dù đường lây này ít phổ biến hơn so với hít phải bụi nhiễm virus. Không nên tự bắt chuột bằng tay hoặc tiếp xúc gần với chuột hoang dã.

Nếu bị chuột cắn hoặc cào, cần rửa vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng, che phủ vết thương và theo dõi sức khỏe. Khi có sốt, đau cơ, mệt nhiều hoặc dấu hiệu bất thường, nên đến cơ sở y tế.

Virus Hanta lây truyền qua qua phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột nhiễm mầm bệnh

2 Virus Hanta có lây từ người sang người không?

Hầu hết trường hợp không lây trực tiếp giữa người với người. Virus Hanta thông thường không lây từ người sang người như cúm, COVID-19 hoặc các bệnh hô hấp thường gặp. Nguồn lây chính vẫn là chuột nhiễm bệnh và chất thải của chuột.

Vì vậy, người dân không nên quá hoang mang về tiếp xúc thông thường giữa người với người. Trọng tâm phòng bệnh là kiểm soát chuột, tránh tiếp xúc với phân chuột, nước tiểu chuột, ổ chuột và dọn dẹp đúng cách.

Trường hợp lây người sang người rất hiếm. Một số tài liệu ghi nhận virus Andes, một chủng Hantavirus lưu hành chủ yếu ở Nam Mỹ, có thể lây từ người sang người trong điều kiện tiếp xúc gần và kéo dài. Tuy nhiên, đây là đường lây hiếm, không phổ biến với đa số trường hợp nhiễm virus Hanta.

Do đó, người dân vẫn nên ưu tiên phòng tránh nguồn lây từ chuột, chất thải của chuột và bụi nhiễm mầm bệnh.

Virus Hanta hầu hết không lây truyền trực tiếp từ người sang người

3 Những tình huống dễ làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus Hanta

Dọn kho, tầng hầm, tầng áp mái hoặc nhà lâu ngày không sử dụng

Những khu vực ít được vệ sinh, kín và nhiều đồ đạc dễ trở thành nơi chuột trú ẩn. Khi dọn dẹp, việc xáo trộn bụi, phân chuột hoặc ổ chuột có thể làm tăng nguy cơ hít phải mầm bệnh.

Trước khi dọn, nên mở cửa thông thoáng, quan sát dấu vết chuột và chuẩn bị dụng cụ bảo hộ phù hợp.

Cắm trại, ngủ trong lều hoặc đi du lịch sinh thái

Cắm trại, ngủ trong lều, đi bộ đường dài hoặc đến vùng nông thôn, rừng, đồng ruộng có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với chuột hoang dã. Không nên đặt lều gần bụi rậm, đống rác, hang hốc hoặc nơi có dấu hiệu chuột.

Thức ăn khi đi cắm trại cần được đóng kín, rác phải thu gom đúng cách và khu vực ngủ cần giữ sạch, thông thoáng.

Bảo quản thực phẩm không kín, rác thải không xử lý hằng ngày

Thức ăn thừa, kho thực phẩm hở, thùng rác mở nắp và bếp không sạch có thể thu hút chuột vào nhà. Khi chuột xuất hiện, nguy cơ tiếp xúc với phân, nước tiểu hoặc nước bọt của chuột cũng tăng theo.

Nên đậy kín thùng rác, không để thức ăn qua đêm ngoài môi trường và vệ sinh bếp thường xuyên.

Những tình huống làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus Hanta

4 Cách phòng tránh virus Hanta trong nhà

Ngăn chuột vào nhà

Cần bịt kín khe hở, lỗ nhỏ, đường ống, cửa ra vào hoặc vị trí chuột có thể chui vào. Đồng thời, nên dọn bớt giấy vụn, thùng carton, rác và đồ đạc ít dùng để hạn chế nơi chuột làm tổ.

Khu vực quanh nhà nên được cắt tỉa bụi rậm, dọn rác và không để thức ăn thừa ngoài trời. Nếu cần đặt bẫy chuột, nên đặt ở vị trí an toàn, tránh xa trẻ nhỏ và vật nuôi.

Bảo quản thực phẩm, nước uống và rác đúng cách

Thực phẩm nên được đựng trong hộp kín hoặc tủ kín. Nước uống, bát đĩa và dụng cụ ăn uống cần được che đậy, đặc biệt nếu nghi ngờ có chuột đi qua khu vực bếp.

Thùng rác nên có nắp, rác cần được thu gom thường xuyên. Đây là cách đơn giản giúp giảm nguy cơ chuột vào nhà và phòng bệnh từ chuột.

Không chạm tay trực tiếp vào chuột hoặc dấu vết chuột

Không dùng tay trần để nhặt chuột chết, phân chuột, ổ chuột hoặc bẫy có chuột. Khi cần xử lý, nên mang găng tay, khẩu trang và dùng dụng cụ phù hợp.

Sau khi dọn dẹp, cần tháo găng tay cẩn thận và rửa tay kỹ bằng xà phòng, kể cả khi đã đeo găng tay trong suốt quá trình dọn.

Ngăn chuột vào nhà, không chạm trực tiếp vào chất thải chuột,...để phòng tránh lây nhiễm virus Hanta

4 Cách dọn dẹp nơi có chuột để tránh nhiễm virus Hanta

Chuẩn bị trước khi dọn dẹp

Trước khi dọn nơi có dấu vết chuột, nên mở cửa thông thoáng. Chuẩn bị găng tay cao su hoặc găng tay dùng một lần, khẩu trang, túi rác kín, khăn giấy và dung dịch khử khuẩn.

Không ăn uống, không chạm tay lên mặt và hạn chế dùng điện thoại trong lúc dọn khu vực có phân chuột, nước tiểu chuột hoặc ổ chuột.

Làm ướt phân chuột trước khi lau dọn

Không nên quét khô phân chuột. Thay vào đó, cần phun dung dịch khử khuẩn, nước tẩy rửa hoặc nước javen pha đúng cách lên phân chuột, nước tiểu hoặc ổ chuột.

Để dung dịch thấm trong vài phút trước khi lau dọn. Bước này giúp hạn chế bụi chứa mầm bệnh phát tán vào không khí.

Lau dọn và thu gom đúng cách

Dùng khăn giấy hoặc vật dụng dùng một lần để lau phân chuột, ổ chuột hoặc chất bẩn. Cho rác vào túi kín trước khi bỏ vào thùng rác.

Sau đó, lau lại bề mặt bằng dung dịch khử khuẩn. Khi hoàn tất, tháo găng tay đúng cách và rửa tay kỹ bằng xà phòng.

Những việc không nên làm

Không quét khô phân chuột hoặc ổ chuột. Không dùng máy hút bụi, máy thổi bụi hoặc thổi mạnh vào khu vực có dấu vết chuột.

Không chạm tay lên mắt, mũi, miệng khi đang dọn dẹp. Không để trẻ em, người lớn tuổi, người có bệnh nền hoặc vật nuôi lại gần khu vực đang xử lý.

Nên dọn dẹp nơi có chuột sinh sống để tránh virus Hanta

5 Khi nào cần đi khám sau khi tiếp xúc với chuột?

Có triệu chứng sau khi dọn nơi có dấu vết chuột

Nếu sau khi dọn kho, nhà cũ, tầng hầm hoặc nơi có phân chuột mà xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, nên theo dõi sát.

Khi triệu chứng kéo dài, nặng lên hoặc mệt nhiều, nên đi khám. Cần thông báo rõ với bác sĩ về việc từng tiếp xúc với chuột, phân chuột, nước tiểu chuột hoặc ổ chuột.

Xuất hiện ho, tức ngực hoặc khó thở

Ho, tức ngực, khó thở, mệt lả hoặc hạ huyết áp là dấu hiệu cần được kiểm tra y tế sớm, nhất là khi trước đó có nguy cơ tiếp xúc với chuột.

Không nên trì hoãn hoặc chỉ điều trị tại nhà nếu triệu chứng hô hấp xuất hiện nhanh, nặng lên hoặc đi kèm mệt nhiều.

Theo dõi sức khỏe sau phơi nhiễm

Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có dấu vết chuột, nên chủ động theo dõi sức khỏe trong vài tuần tiếp theo. Với cụm ca trên tàu du lịch năm 2026, WHO khuyến cáo hành khách và thủy thủ đoàn theo dõi triệu chứng trong 45 ngày.

Nếu có sốt, đau cơ, buồn nôn, tiêu chảy, sau đó xuất hiện ho, tức ngực hoặc khó thở, nên đến cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ phơi nhiễm.

Khi có các triệu chứng ho, tức ngực, khó thở, sốt,... sau khi tiếp xúc với chuột nên đến cơ sở y tế và thông báo nguy cơ lây nhiễm

6 Các câu hỏi liên quan

Dọn phân chuột có bị nhiễm virus Hanta không?

Có thể có nguy cơ nếu phân chuột chứa mầm bệnh, bị khô và phát tán thành bụi khi quét dọn. Vì vậy, nên làm ướt khu vực có phân chuột bằng dung dịch khử khuẩn trước khi lau dọn.

Không nên quét khô, hút bụi hoặc dùng máy thổi vì các thao tác này có thể làm tăng nguy cơ hít phải bụi nhiễm virus.

Virus Hanta có lây qua không khí không?

Virus Hanta không lây qua không khí theo cách thông thường như cúm hoặc COVID-19. Nguy cơ chủ yếu xảy ra khi chất thải của chuột bị xáo trộn, tạo bụi nhỏ chứa mầm bệnh và người hít phải. Do đó, cần đặc biệt cẩn thận khi dọn nơi có phân chuột, nước tiểu chuột hoặc ổ chuột lâu ngày.

Có nên dùng máy hút bụi để dọn phân chuột không?

Không nên dùng máy hút bụi để dọn phân chuột hoặc ổ chuột vì có thể làm bụi nhiễm mầm bệnh phát tán vào không khí. Cách an toàn hơn là phun ướt bằng dung dịch khử khuẩn, chờ vài phút rồi lau dọn bằng khăn giấy hoặc vật dụng dùng một lần.

Làm gì nếu bị chuột cắn hoặc cào?

Nếu bị chuột cắn hoặc cào, nên rửa vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng, che phủ vết thương và theo dõi sức khỏe. Nếu sau đó có sốt, đau cơ, mệt nhiều, vết thương sưng đỏ hoặc biểu hiện bất thường, nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Có cần hạn chế đi du lịch vì virus Hanta không?

Theo WHO, hiện chưa khuyến cáo hạn chế du lịch hoặc thương mại dựa trên thông tin hiện có về cụm ca Hantavirus liên quan đến tàu du lịch năm 2026.

Tuy nhiên, khi đi du lịch sinh thái, cắm trại hoặc đến vùng nông thôn, nên tránh tiếp xúc với chuột, bảo quản thực phẩm kín, xử lý rác đúng cách và không ngủ gần nơi có dấu hiệu chuột.

Xem thêm:

• Virus Hanta là gì? Những điều cần biết để phòng ngừa hiệu quả
• Virus corona là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa và điều trị
• Virus Marburg là gì? Triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa

Virus Hanta chủ yếu lây từ chuột sang người qua chất thải, ổ chuột hoặc bụi nhiễm mầm bệnh, đặc biệt khi dọn dẹp sai cách như quét khô hoặc dùng máy hút bụi. Để phòng tránh, nên kiểm soát chuột, bảo quản thực phẩm kín, xử lý rác hằng ngày và dọn dẹp bằng phương pháp lau ướt. Nếu có triệu chứng bất thường sau khi tiếp xúc với chuột, cần đến cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ phơi nhiễm.