Quả tầm xuân: 12 công dụng và các lưu ý khi sử dụng

Quả tầm xuân là một loại quả giàu các dưỡng chất thiết yếu, từ lâu đã được biết đến trong y học cổ truyền nhờ vào những tác dụng tích cực đối với sức khỏe. Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn về tác dụng cũng như cách sử dụng quả tầm xuân hiệu quả qua bài viết dưới đây!

1 Giới thiệu về quả tầm xuân

Quả tầm xuân là gì?

Quả tầm xuân là những quả giả ở gốc hoa của cây hoa hồng dại Rosa canina. Quả thường có hình tròn hoặc oval, màu cam hoặc đỏ tươi.

Loại cây này chủ yếu phát triển ở châu Âu, một số khu vực ở châu Phi, châu Á và thường được thu hoạch sau đợt sương giá đầu tiên trong năm.

Quả tầm xuân đã được sử dụng trong y học truyền thống để điều trị nhiều bệnh lý trong đó có việc làm dịu họng đau và hỗ trợ tiêu hóa.

Theo nghiên cứu hiện nay, quả tầm xuân có tác dụng chống oxy hóa nhờ chứa các vitamin C, E, B cùng các khoáng chất và hợp chất phenolic. Ngoài ra, quả còn chứa các axit béo lành mạnh và một chất có khả năng giảm viêm.

Về hương vị, quả tầm xuân có vị chua ngọt và khi chế biến thành trà, chúng mang hương vị hoa và một hậu vị chua đặc trưng. Một số người so sánh vị của trà tầm xuân với táo xanh, mận chín hoặc hoa dâm bụt.

Quả tầm xuân là những quả giả ở gốc hoa của cây hoa hồng dại

Giá trị dinh dưỡng của quả tầm xuân

Quả tầm xuân không chỉ nổi bật với hương vị đặc trưng mà còn mang lại nhiều lợi ích dinh dưỡng cho sức khỏe. Dưới đây là các thành phần dinh dưỡng chính có trong quả tầm xuân (trong 2 muỗng canh khoảng 16 gram):

• Calo: 26 kcal.
• Carbohydrate: 6 gram.
• Chất xơ: 4 gram.
• Vitamin A: 4% giá trị hàng ngày (DV).
• Vitamin B5: 3% DV.
• Vitamin C: 76% DV.
• Vitamin E: 6% DV.

Ngoài ra, trong quả tầm xuân còn có những chất có lợi cho sức khỏe như:

• Chất chống oxy hóa: quả tầm xuân chứa nhiều chất chống oxy hóa mạnh mẽ như vitamin C, catechins, quercetin và axit ellagic, giúp giảm viêm và stress oxy hóa trong cơ thể.
• Các khoáng chất như canxi, magie, sắt và kẽm cũng có mặt trong quả tầm xuân.
• Các hợp chất có lợi khác: quả tầm xuân còn chứa carotenoids (như lycopene và beta-carotene), flavonoids (quercetin, rutin), galactolipids, proanthocyanidins và folate có tác dụng chống viêm, chống ung thư, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và tiêu hóa.

Các hợp chất như galactolipid và phenolic acids trong quả tầm xuân đã được chứng minh có khả năng chống viêm và ngăn ngừa sự phát triển của tế bào ung thư.

Giá trị dinh dưỡng của quả tầm xuân có thể thay đổi tùy theo điều kiện đất đai, cách chế biến và giống loài. Việc chế biến nhiệt có thể làm giảm lượng vitamin C trong quả.

Quả tầm xuân chứa nhiều chất chống oxy hóa mạnh mẽ

2 Các tác dụng của quả tầm xuân đối với sức khỏe

Chống lão hóa

Quả tầm xuân, đặc biệt là dầu tầm xuân là một thành phần chống lão hóa phổ biến trong ngành làm đẹp nhờ vào các đặc tính vượt trội.

Dầu tầm xuân được chiết xuất qua phương pháp ép lạnh từ hạt quả tầm xuân, chứa nhiều chất béo không bão hòa, giúp bảo vệ làn da khỏi các tác nhân gây viêm như tia cực tím (UV), khói thuốc lá và ô nhiễm môi trường.

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc sử dụng bột tầm xuân có thể mang lại hiệu quả tích cực cho làn da. Trong một nghiên cứu kéo dài 8 tuần, việc dùng 3 mg bột tầm xuân mỗi ngày giúp giảm đáng kể nếp nhăn, đồng thời tăng cường độ ẩm và độ đàn hồi cho da.

Các thành phần chống oxy hóa, vitamin C và axit béo có trong quả tầm xuân được cho là lý do chính giúp bảo vệ và phục hồi lớp bảo vệ da.

Ngoài ra, vitamin C trong dầu tầm xuân còn có khả năng thúc đẩy tổng hợp collagen và tái tạo tế bào da, từ đó giúp làn da khỏe mạnh và giảm thiểu dấu hiệu lão hóa.

Dầu tầm xuân cũng đã được nghiên cứu là có khả năng hỗ trợ làm lành vết thương nhanh chóng. Một nghiên cứu trên chuột cho thấy, chuột được điều trị bằng dầu tầm xuân có khả năng lành vết thương nhanh hơn và ít để lại sẹo so với nhóm không điều trị.

Mặc dù nghiên cứu về tác dụng của dầu tầm xuân trên người vẫn còn hạn chế, nhưng các nghiên cứu hiện có đã cho thấy đây là một thành phần tiềm năng trong việc chống lão hóa và cải thiện sức khỏe làn da.

Dầu tầm xuân là một thành phần chống lão hóa phổ biến

Giảm cơn đau do viêm khớp

Quả tầm xuân đã được nghiên cứu và chứng minh có tác dụng hỗ trợ giảm đau và cải thiện các triệu chứng viêm khớp, đặc biệt là viêm khớp thoái hóa (osteoarthritis).

Viêm khớp thoái hóa là một trong những dạng viêm khớp phổ biến nhất, thường gặp ở người trên 60 tuổi và gây ra sự suy giảm dần dần của sụn khớp, dẫn đến đau đớn và viêm nhiễm.

Một nghiên cứu tổng hợp 24 nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng việc bổ sung quả tầm xuân có thể giúp giảm các triệu chứng viêm khớp, nhờ vào khả năng chống lại stress oxy hóa và chứng viêm trong các khớp. Cụ thể, quả tầm xuân giúp làm giảm tình trạng viêm và đau khớp, mang lại sự thoải mái cho người bệnh.

Ngoài ra, một đánh giá khác cho thấy những người sử dụng bột tầm xuân có khả năng giảm đau khớp cao gấp đôi so với những người không sử dụng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng số lượng nghiên cứu về tác dụng này còn hạn chế.

Mặc dù quả tầm xuân có thể giúp giảm đau và cứng khớp nhưng chưa có nghiên cứu nào xác nhận rằng nó cải thiện được phạm vi chuyển động của khớp.

Vì vậy, cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định liều lượng phù hợp và hiểu rõ hơn về hiệu quả của quả tầm xuân trong việc điều trị viêm khớp.

Quả tầm xuân cải thiện các triệu chứng viêm khớp

Hỗ trợ giảm cân

Quả tầm xuân đã được nghiên cứu như một chất hỗ trợ giảm béo tiềm năng. Một nghiên cứu kéo dài 12 tuần với 32 người tham gia đã chỉ ra rằng việc uống 100mg tầm xuân mỗi ngày giúp giảm đáng kể lượng mỡ bụng so với nhóm đối chứng.

Các nhà nghiên cứu cho rằng tác dụng này có thể nhờ vào tiliroside - một chất chống oxy hóa mạnh có khả năng làm tăng quá trình chuyển hóa chất béo trong cơ thể.

Tuy nhiên, mặc dù kết quả từ nghiên cứu này và một số nghiên cứu trên động vật cho thấy hiệu quả tích cực, vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu rộng rãi và chi tiết hơn để xác minh tác dụng giảm cân của quả tầm xuân trên người.

Quả tầm xuân được nghiên cứu như một chất hỗ trợ giảm cân tiềm năng

Cải thiện sức khỏe tim mạch

Sử dụng quả tầm xuân có thể giúp cải thiện sức khỏe tim mạch bằng cách giảm cholesterol và huyết áp. Một nghiên cứu kéo dài 6 tuần với 31 người tham gia đã chỉ ra rằng việc uống đồ uống từ quả tầm xuân, chứa 40 gam bột quả tầm xuân mỗi ngày, giúp giảm đáng kể huyết áp, cholesterol toàn phần và cholesterol LDL (cholesterol xấu) so với nhóm đối chứng. Thức uống này cũng cung cấp 31 gam chất xơ, một yếu tố quan trọng liên quan đến sức khỏe tim mạch.

Ngoài việc bổ sung chất xơ, mức độ chống oxy hóa cao trong quả tầm xuân cũng có thể góp phần vào tác dụng này. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu để xác nhận tác dụng lâu dài và các cơ chế cụ thể của quả tầm xuân đối với sức khỏe tim mạch.

Quả tầm xuân giúp cải thiện sức khỏe tim mạch nhờ giảm cholesterol và huyết áp

Chống viêm

Quả tầm xuân đã được chứng minh có tác dụng chống viêm hiệu quả nhờ vào một nhóm hợp chất gọi là galactolipids. Những hợp chất này không gây tác dụng phụ viêm loét dạ dày như các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs).

Điều này khiến quả tầm xuân có tiềm năng là một lựa chọn thay thế an toàn hơn cho NSAIDs trong việc điều trị viêm, vì nó không làm yếu thành mạch hay gây kích ứng dạ dày và loét. Tuy nhiên, để xác nhận hiệu quả lâu dài và cơ chế cụ thể vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu.

Quả tầm xuân đã được chứng minh có tác dụng chống viêm hiệu quả

Hỗ trợ điều trị bệnh loãng xương

Quả tầm xuân với hàm lượng chất chống oxy hóa cao có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị bệnh loãng xương. Bệnh loãng xương là tình trạng giảm mật độ và sức mạnh xương, làm tăng nguy cơ gãy xương, đặc biệt ở vùng hông và cột sống.

Các chất chống oxy hóa trong quả tầm xuân giúp giảm tổn thương tế bào do stress oxy hóa, đồng thời hỗ trợ quá trình tái tạo và phục hồi cấu trúc xương.

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, bổ sung các chất chống oxy hóa từ thực phẩm có thể giúp tăng cường mật độ khoáng xương (BMD) bằng cách điều hòa mức độ stress oxy hóa.

Đặc biệt, các chiết xuất từ Rosa spp. (loài tầm xuân) có thể tương tự như quả việt quất trong việc giảm tổn thương mô xương và ngăn ngừa mất mật độ xương.

Ngoài ra, chất vitamin C trong quả tầm xuân cũng góp phần quan trọng trong việc kích thích sự phân hóa của tế bào tạo xương (osteoblast), từ đó giúp tăng cường quá trình hình thành và duy trì cấu trúc xương khỏe mạnh.

Quả tầm xuân có thể hỗ trợ điều trị bệnh loãng xương

Giảm lượng đường huyết

Quả tầm xuân có thể hỗ trợ giảm lượng đường huyết nhờ vào hàm lượng cao chất chống oxy hóa. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chiết xuất từ quả tầm xuân giúp cải thiện sự phát triển của tế bào β tuyến tụy và làm giảm mức đường huyết ở chuột thí nghiệm mắc bệnh tiểu đường.

Ngoài ra, quả tầm xuân còn tác động đến việc giảm mỡ gan và cải thiện độ nhạy insulin, từ đó hỗ trợ điều hòa đường huyết và giảm các biến chứng tiểu đường.

Mặc dù kết quả hứa hẹn, cần thêm nghiên cứu để làm rõ cơ chế và hiệu quả lâu dài của quả tầm xuân trong việc kiểm soát tiểu đường.

Quả tầm xuân có thể hỗ trợ giảm lượng đường huyết

Ngăn ngừa nguy cơ ung thư

Quả tầm xuân đã được nghiên cứu và chứng minh có khả năng chống ung thư nhờ vào các hợp chất chống oxy hóa mạnh mẽ. Các nghiên cứu cho thấy, chiết xuất từ quả tầm xuân có thể làm giảm sự sống và phát triển của tế bào ung thư, đặc biệt là các tế bào ung thư ở quá trình glycolysis.

Tuy nhiên, với các loại ung thư phụ thuộc estrogen như ung thư vú, quả tầm xuân có thể không hiệu quả vì chứa các phytoestrogen có thể kích thích sự phát triển tế bào ung thư.

Ngoài ra, các chiết xuất từ lá tầm xuân cũng cho thấy tác dụng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư máu và có thể hỗ trợ điều trị ung thư qua cơ chế kích hoạt các thụ thể vitamin D và retinoid.

Quả tầm xuân có khả năng chống ung thư

Hỗ trợ điều trị loét dạ dày tá tràng

Quả tầm xuân đã được nghiên cứu và chứng minh rằng có tác dụng hỗ trợ điều trị loét dạ dày tá tràng. Nghiên cứu cho thấy, chiết xuất từ quả tầm xuân có khả năng ngăn ngừa hình thành loét, bảo vệ lớp niêm mạc dạ dày và tránh tổn thương chảy máu.

Cơ chế tác dụng có thể liên quan đến hoạt động chống oxy hóa của quả tầm xuân, giúp giảm thiểu sự sản sinh các gốc tự do và peroxid hóa lipid, yếu tố chính gây tổn thương dạ dày.

Quả tầm xuân có tác dụng hỗ trợ điều trị loét dạ dày tá tràng

Làm giảm cholesterol

Các nghiên cứu cho thấy, chiết xuất quả tầm xuân giúp giảm mức triglyceride và axit béo tự do (FFA) trong máu, nhờ vào khả năng thúc đẩy quá trình chuyển hóa lipid, đặc biệt là thông qua hoạt chất trans-tiliroside.

Bên cạnh đó, dầu hạt tầm xuân chứa các axit béo không bão hòa omega-3 và omega-6, có khả năng giảm mức triglyceride nhờ vào việc ức chế sự tổng hợp lipid và tăng cường chuyển hóa lipid trong gan. Các cơ chế này giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và mức độ lipid trong cơ thể.

Chiết xuất quả tầm xuân giúp giảm mức cholesterol trong máu

Giảm nguy cơ mắc sỏi thận

Quả tầm xuân đã được nghiên cứu và chứng minh có khả năng giảm nguy cơ mắc sỏi thận, đặc biệt là sỏi oxalat canxi. Các nghiên cứu trên chuột mắc bệnh sỏi thận cho thấy, chiết xuất từ quả tầm xuân giúp giảm hàm lượng oxalat canxi và số lượng sỏi thận trong thận.

Hiệu quả này được cho là nhờ vào hoạt động chống oxy hóa của quả tầm xuân, giúp giảm sự peroxy hóa lipid trong thận, một yếu tố nguy cơ chính gây bệnh sỏi thận. Những kết quả này mở ra tiềm năng sử dụng quả tầm xuân trong việc phòng ngừa và điều trị sỏi thận.

Quả tầm xuân giúp giảm nguy cơ mắc sỏi thận, đặc biệt là sỏi oxalat canxi

Điều trị tiêu chảy

Chiết xuất methanol từ quả tầm xuân có khả năng giảm tiết dịch ruột và làm giảm vận chuyển ruột, giúp tăng cường hấp thu nước và điện giải.

Cơ chế hoạt động này có thể liên quan đến việc ức chế acetylcholine và histamine nhờ vào các hợp chất flavonoid và saponin có trong chiết xuất lá tầm xuân.

Mặc dù cần thêm nghiên cứu để xác định thành phần hoạt tính cụ thể, nhưng quả tầm xuân có thể trở thành một liệu pháp tiềm năng trong điều trị tiêu chảy.

Chiết xuất methanol từ quả tầm xuân có khả năng điều trị tiêu chảy

3 Hướng dẫn cách sử dụng quả tầm xuân an toàn, hiệu quả

Sử dụng quả tầm xuân như thế nào?

Quả tầm xuân có thể được sử dụng trong nhiều món ăn và các sản phẩm. Ở các nước khác nhau, quả tầm xuân có thể được dùng để nấu súp, pha trà hoặc làm món tráng miệng.

Trà tầm xuân là một thức uống phổ biến ở châu Âu, trong khi nyponsoppa là món súp tầm xuân truyền thống của Thụy Điển. Ngoài ra, mứt và marmalade làm từ quả tầm xuân rất được ưa chuộng tại Trung Đông.

Quả tầm xuân cũng có thể được xay thành bột mịn và sử dụng như một thực phẩm bổ sung, hỗ trợ chống lão hóa và cải thiện sức khỏe khớp.

Bên cạnh đó, dầu quả tầm xuân còn được sử dụng rộng rãi trong các sản phẩm làm đẹp chống lão hóa, có thể tìm thấy tại các cửa hàng hoặc mua trực tuyến.

Quả tầm xuân được sử dụng trong nhiều sản phẩm

Những ai không nên sử dụng quả tầm xuân?

Hiện chưa có đủ thông tin đáng tin cậy để xác định quả tầm xuân liệu có an toàn khi sử dụng thuốc chứa chiết xuất quả tầm xuân trong thai kỳ hoặc khi cho con bú hay không.

Để đảm bảo an toàn, phụ nữ có thai và cho con bú nên hạn chế sử dụng quả tầm xuân với liều lượng thuốc và chỉ nên tiêu thụ với lượng thực phẩm thông thường.

Phụ nữ có thai và cho con bú chỉ nên tiêu thụ quả tầm xuân với lượng thực phẩm thông thường

4 Sử dụng quả tầm xuân quá nhiều có tốt không?

Nên dùng quả tầm xuân bao nhiêu một ngày?

Trong y học cổ truyền, liều dùng quả tầm xuân thường dao động từ 2 đến 5 gram (dạng trà), uống từ 3 đến 4 lần mỗi ngày. Trong các nghiên cứu lâm sàng về viêm khớp, liều dùng bột quả tầm xuân là từ 5 đến 10 gram mỗi ngày.

Liều dùng bột quả tầm xuân là từ 5 đến 10 gram mỗi ngày trong điều trị viêm khớp

Tác dụng phụ có thể gặp khi dùng quá nhiều quả tầm xuân

Mặc dù quả tầm xuân được coi là an toàn khi sử dụng nhưng việc tiêu thụ một lượng lớn có thể gây ra một số tác dụng phụ. Tiêu thụ quá nhiều vitamin C từ quả tầm xuân có thể dẫn đến buồn nôn, đau dạ dày, táo bón và ợ nóng.

Ngoài ra, sử dụng quá liều còn có thể gây tiêu chảy, mệt mỏi, đau đầu, cơn co thắt dạ dày và khó ngủ.

Ngoài các triệu chứng trên, việc sử dụng quá nhiều vitamin C làm tăng nguy cơ hình thành một số loại sỏi thận hoặc gây ra rối loạn đông máu, ví dụ như tình trạng huyết khối tĩnh mạch sâu.

Và cần đặc biệt thận trọng với những người:

• Có bệnh lý như thiếu máu hồng cầu hình liềm, thalassemia hoặc hemocromatose.
• Đang dùng thuốc làm loãng máu như Coumadin (warfarin).
• Phụ nữ mang thai và cho con bú cũng nên thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Dùng nhiều quả tầm xuân có thể gây ra mệt mỏi

Tương tác thuốc có thể gặp khi sử dụng quả tầm xuân

Các chất trong quả tầm xuân có thể tương tác với một số loại thuốc sau:

• Coumadin (warfarin).
• Aspirin.
• Salicylates.
• Estrogen.
• Lithium.
• Thuốc chống loạn thần như Prolixin (fluphenazine).

Vì vậy, bạn cần thận trọng khi dùng quả tầm xuân nếu đang sử dụng loại thuốc trên. Trước khi bắt đầu sử dụng các thực phẩm bổ sung từ quả tầm xuân, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo không có phản ứng phụ hoặc tương tác với các loại thuốc khác bạn đang dùng.

Ngoài ra, quả tầm xuân cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả của một số xét nghiệm máu, vì vậy việc thông báo cho bác sĩ là điều cần thiết trước khi thực hiện các xét nghiệm này.

Các chất trong quả tầm xuân có thể tương tác thuốc aspirin

Xem thêm:

• Quả lựu có tác dụng gì? 22 công dụng, lưu ý ăn lựu tốt cho sức khỏe
• Quả gấc có tác dụng gì? 8 tác dụng của quả gấc có thể bạn chưa biết

Để tận dụng tối đa lợi ích của quả tầm xuân, bạn sử dụng quả tầm xuân với liều lượng vừa phải. Hãy chia sẻ bài viết này với người thân và bạn bè để cùng nhau khám phá những tác dụng tuyệt vời từ quả tầm xuân!