Parkinson và Alzheimer khác nhau như thế nào? So sánh chi tiết

Bệnh Alzheimer và Parkinson đều là những rối loạn thần kinh thường gặp ở người cao tuổi nhưng có nhiều điểm khác biệt về triệu chứng, nguyên nhân và điều trị. Cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau nhé!

1 Tổng quan về bệnh Alzheimer và Parkinson

Bệnh Alzheimer là gì?

Bệnh Alzheimer là một dạng rối loạn thần kinh gây ảnh hưởng đến trí nhớ và khả năng tư duy, chiếm từ 60% – 80% các trường hợp sa sút trí tuệ. Ban đầu, các dấu hiệu của Alzheimer có thể giống với chứng hay quên thông thường do tuổi tác. Tuy nhiên, theo thời gian, người bệnh sẽ gặp các vấn đề nghiêm trọng hơn như mất trí nhớ nặng, nhầm lẫn, khó suy nghĩ và gặp khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày.

Bệnh Alzheimer là một dạng rối loạn thần kinh gây ảnh hưởng đến trí nhớ và tư duy

Bệnh Parkinson là gì?

Bệnh Parkinson là một dạng rối loạn thần kinh chủ yếu ảnh hưởng đến khả năng vận động như di chuyển chậm chạp, run tay chân, đột ngột không thể cử động, mất thăng bằng và khó phối hợp các động tác. Những triệu chứng này thường trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian. Mặc dù sa sút trí tuệ có thể xuất hiện ở giai đoạn muộn của Parkinson với các dấu hiệu tương tự của Alzheimer nhưng đây không phải là triệu chứng chính của bệnh.

Bệnh Parkinson là một dạng rối loạn thần kinh chủ yếu ảnh hưởng đến khả năng vận động

2 Bệnh Parkinson và Alzheimer khác nhau như thế nào?

Bảng dưới đây sẽ tóm tắt những điểm khác nhau giữa bệnh Alzheimer và bệnh Parkinson. ,

3 Khác nhau về triệu chứng

Triệu chứng bệnh Parkinson

Các triệu chứng của Parkinson thường tiến triển chậm theo thời gian và mức độ tiến triển có thể khác nhau ở từng người.

Các triệu chứng liên quan đến vận động:

• Run tay, chân, cánh tay, hàm hoặc đầu.
• Cơ thể cứng đờ, đặc biệt ở các chi và phần thân trên.
• Giảm biểu cảm khuôn mặt trông như đơ cứng.
• Cử động chậm chạp, khó khăn trong di chuyển.
• Mất thăng bằng, dễ bị té ngã.

Các triệu chứng không liên quan đến vận động:

• Trầm cảm.
• Khó nuốt, khó nhai hoặc khó nói.
• Vấn đề về tiểu tiện.
• Táo bón.
• Các vấn đề về da.
• Rối loạn giấc ngủ.

Run rẩy, cứng cơ và cử động chậm là các triệu chứng thường gặp của bệnh Parkinson

Triệu chứng bệnh Alzheimer

Các dấu hiệu ban đầu của Alzheimer có thể rất dễ nhầm lẫn với việc hay quên do tuổi già, bao gồm:

• Giảm trí nhớ, hay quên những việc vừa xảy ra.
• Khó tìm từ ngữ khi giao tiếp.
• Gặp vấn đề về thị giác, khó xác định phương hướng.
• Suy giảm khả năng suy luận và phán đoán.
• Dễ bị lạc đường ngay cả khi đang ở nơi quen thuộc.
• Mất nhiều thời gian hơn để thực hiện các công việc quen thuộc hằng ngày.
• Khó khăn trong việc quản lý tài chính, thanh toán hóa đơn.
• Hỏi đi hỏi lại một vấn đề nhiều lần.
• Thay đổi tính cách, trở nên dễ cáu gắt hoặc thu mình hơn.

Khi bệnh tiến triển nặng hơn, người bệnh có thể gặp thêm:

• Mất khả năng nhận biết mùi hoặc âm thanh.
• Trí nhớ suy giảm nghiêm trọng, thường xuyên nhầm lẫn.
• Không nhận ra người thân quen như gia đình, bạn bè.
• Gặp khó khăn khi học hỏi điều mới hoặc thích nghi với môi trường mới.
• Không thể thực hiện các công việc đơn giản như mặc quần áo.
• Dễ gặp ảo giác, hoang tưởng hoặc có hành vi bốc đồng.
• Ở giai đoạn cuối, người bệnh có thể mất khả năng giao tiếp và hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc.

Người bệnh Alzheimer có thể bị suy giảm trí nhớ nghiêm trọng và thường xuyên nhầm lẫn

4 Khác nhau về độ tuổi khởi phát và tiến triển bệnh

Độ tuổi khởi phát và tiến triển bệnh Parkinson

Parkinson thường khởi phát sớm hơn so với Alzheimer, chủ yếu từ 60 tuổi và có khoảng 5–10% trường hợp mắc Parkinson sớm trước 50 tuổi. Quá trình tiến triển của bệnh Parkinson có thể khác nhau ở từng người. Các triệu chứng thường khởi phát từ từ và trở nên nghiêm trọng dần theo thời gian. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp khó khăn hơn trong việc đi lại hoặc giao tiếp.

Độ tuổi khởi phát và tiến triển bệnh Alzheimer

Hầu hết các trường hợp Alzheimer khởi phát ở độ tuổi khoảng 65. Nếu các triệu chứng xuất hiện trước 60 tuổi sẽ được phân loại là Alzheimer khởi phát sớm nhưng trường hợp này không phổ biến.

Theo Viện Lão khoa Quốc gia (NIA), Alzheimer thường tiến triển qua 3 giai đoạn chính:

• Giai đoạn nhẹ: Người bệnh bắt đầu gặp khó khăn trong nhận thức và có thể được chẩn đoán ở giai đoạn này.
• Giai đoạn trung bình: Bệnh ảnh hưởng rõ rệt đến trí nhớ, khả năng phán đoán và xử lý thông tin từ các giác quan.
• Giai đoạn nặng: Não bộ có thể bị teo lại đáng kể khiến người bệnh mất khả năng ăn uống và cần được chăm sóc hoàn toàn.

Parkinson thường khởi phát sớm hơn so với Alzheimer

5 Khác nhau về nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ bệnh Parkinson

Theo Viện Lão khoa Quốc gia, bệnh Parkinson có thể mang tính di truyền trong một số trường hợp, đặc biệt khi có đột biến gen. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp Parkinson xảy ra ngẫu nhiên mà không liên quan đến yếu tố di truyền. 

Bệnh Parkinson có thể khởi phát do các yếu tố sau:

• Người trên 60 tuổi.
• Chấn thương ở vùng đầu.
• Tiếp xúc với các hóa chất độc hại hoặc sống ở khu vực có nguy cơ phơi nhiễm cao.
• Tiếp xúc với kim loại nặng, dung môi độc hại như trichloroethylene (TCE) và polychlorinated biphenyls (PCBs).
• Tiếp xúc với thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ như paraquat.
• Nam giới có nguy cơ mắc Parkinson cao hơn nữ giới khoảng 50%.

Nam giới có nguy cơ mắc Parkinson cao hơn nữ giới khoảng 50%

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ bệnh Alzheimer

Hiện vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, bệnh có thể liên quan đến sự kết hợp của các yếu tố môi trường, lối sống và di truyền. Bên cạnh đó, Alzheimer khởi phát sớm trước 60 tuổi thường liên quan đến đột biến gen.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc Alzheimer bao gồm:

• Tuổi cao.
• Tiền sử gia đình có người mắc Alzheimer.
• Chấn thương ở vùng đầu.
• Mắc các bệnh về tim mạch như đột quỵ, cao huyết áp hoặc mỡ máu cao.
• Theo Hiệp hội Alzheimer, người Mỹ gốc Phi có nguy cơ mắc Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác cao gấp đôi so với người da trắng. Người gốc Tây Ban Nha cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 1,5 lần.

Người mắc các bệnh về tim mạch dễ làm tăng nguy cơ mắc Alzheimer

6 Khác nhau về phương pháp chẩn đoán

Chẩn đoán bệnh Parkinson

Hiện chưa có xét nghiệm đặc hiệu để xác định bệnh Parkinson. Do đó, bác sĩ thường áp dụng nhiều biện pháp kết hợp như:

• Kiểm tra các triệu chứng và xem xét tiền sử bệnh lý.
• Thực hiện các bài kiểm tra thần kinh.
• Đánh giá phản ứng của người bệnh với các loại thuốc điều trị Parkinson.

Chẩn đoán bệnh Alzheimer

Để chẩn đoán bệnh Alzheimer, bác sĩ có thể thực hiện các bước sau:

• Hỏi về tiền sử bệnh, tình trạng sức khỏe chung và những thay đổi trong hành vi hoặc tính cách.
• Thực hiện các bài kiểm tra trí nhớ, tư duy, khả năng giải quyết vấn đề, sử dụng ngôn ngữ và sự tập trung.
• Xét nghiệm máu và nước tiểu để loại trừ các bệnh lý khác.
• Chụp CT hoặc MRI não để kiểm tra các vấn đề khác có thể gây ra triệu chứng tương tự.

7 Khác nhau về phương pháp điều trị

Điều trị bệnh Parkinson

Dùng thuốc: Giúp tăng nồng độ dopamine trong não, điều chỉnh các chất dẫn truyền thần kinh và cải thiện các triệu chứng không liên quan đến vận động. Levodopa (L-dopa) là loại thuốc phổ biến nhất giúp bổ sung dopamine và thường dùng kết hợp với Carbidopa để giảm tác dụng phụ.

Vật lý trị liệu và liệu pháp vận động: Người bệnh có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để xây dựng chế độ ăn uống kết hợp với các bài tập tăng cường cơ bắp và cải thiện khả năng giữ thăng bằng.

Kích thích não sâu: Cần phẫu thuật để cấy các điện cực vào não, kết nối với thiết bị điện đặt ở ngực để kích thích não và giảm các biểu hiện như run tay hoặc cứng cơ. Tuy nhiên, đây không phải là phương pháp điều trị phổ biến.

Levodopa thường kết hợp với Carbidopa để điều trị Parkinson

Điều trị bệnh Alzheimer

Dùng thuốc: Một số loại thuốc như Donepezil, Rivastigmine và Galantamine giúp điều chỉnh các chất dẫn truyền thần kinh, hỗ trợ cải thiện trí nhớ và khả năng tư duy. Ngoài ra, Aducanumab có thể làm giảm sự tích tụ của protein amyloid trong não, giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh.

Liệu pháp hỗ trợ: Các phương pháp như tập thể dục, thay đổi chế độ ăn uống và liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) có thể giúp người bệnh cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần.

Thay đổi chế độ ăn uống có thể giúp người bệnh Alzheimer cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần

8 Khác nhau về tiên lượng và tuổi thọ

Tiên lượng và tuổi thọ bệnh Parkinson

Hiện tại, chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh Parkinson nhưng các phương pháp điều trị có thể giúp kiểm soát triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Parkinson không trực tiếp gây tử vong nhưng các biến chứng của bệnh có thể đe dọa tính mạng. Theo một nghiên cứu năm 2021, viêm phổi do sặc là nguyên nhân dẫn đến 70% trường hợp tử vong ở người mắc Parkinson.

Tiên lượng và tuổi thọ bệnh Alzheimer

Alzheimer là bệnh tiến triển và các triệu chứng sẽ ngày càng nghiêm trọng theo thời gian. Người mắc Alzheimer có thể sống trung bình từ 4 – 8 năm sau khi được chẩn đoán nhưng một số người có thể sống tới 20 năm tùy thuộc vào sức khỏe tổng thể và các yếu tố khác.

9 Khác nhau về phương pháp phòng ngừa

Phòng ngừa bệnh Parkinson

Một số thói quen lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ mắc Parkinson như:

• Tập thể dục thường xuyên.
• Bổ sung thực phẩm giàu vitamin D, vitamin B3 (niacin).
• Các thực phẩm chứa nhiều axit uric cũng có thể giúp ngừa bệnh Parkinson nhưng cần thận trọng khi bổ sung do axit uric có thể gây bệnh gút và sỏi thận.
• Uống trà hoặc cà phê cũng được cho là có lợi nhưng vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu khác để khẳng định hiệu quả này.

Phòng ngừa bệnh Alzheimer

Một lối sống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ mắc Alzheimer, bao gồm:

• Ăn uống cân bằng, lành mạnh.
• Tập thể dục đều đặn.
• Duy trì các mối quan hệ xã hội.
• Hạn chế uống rượu, bia, hút thuốc lá.
• Luôn rèn luyện trí não bằng các hoạt động như đọc sách, giải đố hoặc học kỹ năng mới.

Tập thể dục thường xuyên là thói quen lành mạnh giúp giảm nguy cơ mắc Parkinson và Alzheimer

10 Các câu hỏi thường gặp

Bệnh Parkinson có thể gây ra sa sút trí tuệ không?

Sa sút trí tuệ không phải là dấu hiệu ban đầu của bệnh Parkinson nhưng nó thường xuất hiện ở giai đoạn muộn của bệnh. Nghiên cứu cho thấy khoảng 70% người mắc Parkinson sẽ gặp phải tình trạng này theo thời gian.

Dù có những triệu chứng tương tự như suy giảm trí nhớ, rối loạn tư duy, nhầm lẫn và khó tập trung nhưng sa sút trí tuệ do Parkinson lại không giống với bệnh Alzheimer. Dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất ở người mắc Parkinson là sa sút trí tuệ thể Lewy (LBD).

Có thể điều trị đồng thời Alzheimer và Parkinson không?

Bệnh Alzheimer và Parkinson thường được điều trị bằng các loại thuốc và phương pháp khác nhau, tùy theo triệu chứng cụ thể.

Trước đây, việc điều trị Alzheimer chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng. Tuy nhiên, gần đây một số loại thuốc mới đã cho thấy khả năng làm giảm beta-amyloid – nguyên nhân chính gây ra bệnh này.

Trong khi đó, các phương pháp điều trị Parkinson phổ biến bao gồm thuốc điều chỉnh dopamine, kích thích não sâu để tác động đến các vùng não kiểm soát vận động và kết hợp với vật lý trị liệu nhằm cải thiện khả năng di chuyển. Hiện vẫn chưa có thuốc nào có thể làm chậm hoặc ngăn chặn hoàn toàn sự tiến triển của Parkinson.

Alzheimer và Parkinson có di truyền không?

Hiện nay, chưa có mô hình di truyền cụ thể cho bệnh Alzheimer và Parkinson. Phần lớn các trường hợp mắc hai bệnh này chỉ xảy ra ngẫu nhiên và không liên quan đến yếu tố di truyền. Tuy nhiên, nếu trong gia đình có người mắc Alzheimer hoặc Parkinson, nguy cơ bạn mắc bệnh có thể cao hơn.

Xem thêm:

• Bệnh Alzheimer có chữa được không? Dấu hiệu và cách điều trị Alzheimer
• 11 triệu chứng bệnh Alzheimer phổ biến bạn không thể bỏ qua
• Nguyên nhân bệnh Parkinson liệu bạn đã biết? Xem ngay

Qua bài viết trên hy vọng mọi người đã có thêm nhiều thông tin bổ ích về sự khác nhau giữa bệnh Alzheimer và Parkinson. Nếu thấy bài viết này hay và bổ ích, hãy chia sẻ ngay cho bạn bè và người thân của bạn nhé!