NXB Giáo dục Việt Nam đồng hành cùng giáo viên Việt Nam ở nước ngoài lan tỏa tiếng Việt

Chương trình do Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài phối hợp với Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc Gia Hà Nội) và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) phối hợp tổ chức, nhằm cập nhật phương pháp, nâng cao năng lực giảng dạy và hỗ trợ đội ngũ đang trực tiếp gìn giữ tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Mỗi học viên tham dự khoá tập huấn chính là một hạt nhân lan toả tiếng Việt, văn hoá Việt Nam và tình cảm gắn bó với cội nguồn tới các thế hệ người Việt đang sinh sống, học tập tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tham gia chương trình, NXBGDVN đảm nhiệm các chuyên đề do TS Lê Hồng Mai – Phó Tổng Biên tập NXBGDVN và các giảng viên thuộc Trung tâm Công nghệ Giáo dục – NXBGDVN thực hiện. Nội dung tập huấn được thiết kế theo hướng kết hợp giữa lí thuyết, minh hoạ và thực hành, chú trọng những phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với đặc điểm của học sinh người Việt Nam ở nước ngoài và đặc điểm địa bàn giảng dạy.

Ngay từ những hoạt động đầu tiên, giảng viên đã cùng trao đổi về cách tạo tâm thế học tập tích cực, lựa chọn và khai thác ngữ liệu phù hợp, qua đó khơi dậy sự tò mò, hứng thú và tình yêu tiếng Việt của học sinh. Nhiều tình huống thực tế từ các lớp học cộng đồng tại 14 quốc gia và vùng lãnh thổ được chia sẻ, giúp học viên nhận diện rõ hơn những khác biệt về trình độ tiếng Việt, môi trường giao tiếp, điều kiện tổ chức lớp học và mức độ gắn bó với văn hoá Việt Nam của học sinh.

Bên cạnh các phương pháp tổ chức dạy học, các học viên còn được giới thiệu và hướng dẫn sử dụng trực tiếp hệ sinh thái sách giáo khoa điện tử và học liệu truyền hình miễn phí của NXBGDVN. Những nguồn tài nguyên này có thể hỗ trợ học viên chuẩn bị bài, tổ chức các hoạt động học tập và mở rộng cơ hội tiếp xúc với tiếng Việt trong môi trường số, nhất là tại những địa bàn còn thiếu tài liệu và điều kiện dạy học.

Một trong những hoạt động thu hút sự tham gia tích cực của học viên là thực hành dạy tiếng Việt thông qua trò chơi dân gian. Từ những trò chơi quen thuộc của tuổi thơ, giáo viên cùng xác định mục tiêu ngôn ngữ, lựa chọn từ ngữ, mẫu câu và thiết kế tình huống giao tiếp phù hợp. Các nhóm sau đó xây dựng bài giảng và trực tiếp tổ chức dạy minh hoạ. Trong không khí hào hứng, trò chơi dân gian trở thành môi trường để người học nghe, nói, tương tác và sử dụng tiếng Việt một cách tự nhiên. Qua hoạt động trải nghiệm, học viên vừa tham gia với vai trò người học, vừa quan sát cách tổ chức lớp, điều chỉnh luật chơi và xử lí các tình huống có thể phát sinh. Các nhóm cũng trao đổi về cách lựa chọn trò chơi phù hợp với độ tuổi, trình độ tiếng Việt, không gian lớp học và điều kiện thực tế tại từng quốc gia.

Không khí sáng tạo tiếp tục được duy trì trong các hoạt động khai thác văn học dân gian. Từ đồng dao, ca dao, truyện dân gian và thơ, giáo viên thực hành cách hướng dẫn học sinh cảm nhận và  dựng hình tượng văn học thông qua những nhiệm vụ phù hợp với năng lực ngôn ngữ. Nhiều nhóm đã tự sáng tác các bài đồng dao, trình bày sản phẩm và thử nghiệm cách đưa những sáng tác này vào bài học tiếng Việt. Hoạt động không chỉ giúp học viên có thêm kinh nghiệm khai thác ngữ liệu mà còn gợi mở khả năng kết hợp giữa dạy tiếng Việt với giáo dục văn hoá. Qua mỗi phần trình bày, các nhóm cùng trao đổi, nhận xét và điều chỉnh cách đặt câu hỏi, giao nhiệm vụ, tổ chức tương tác để bài học gần gũi hơn với học sinh sinh ra và lớn lên trong môi trường đa ngôn ngữ, đa văn hoá.

Các hoạt động thiết kế và tổ chức trò chơi trong dạy học tiếng Việt cũng tạo được sự hứng thú và tương tác tích cực. Xuất phát từ mục tiêu của từng bài học, từng hoạt động học, giảng viên hướng dẫn các học viên hiểu lý thuyết tổ chức và thực hành được quy trình triển khai trò chơi gắn với mục tiêu ngôn ngữ, phù hợp với trình độ học sinh và tạo được cơ hội sử dụng tiếng Việt trong những tình huống có ý nghĩa.

Một nội dung khác được chú trọng là việc tổ chức dạy học tiếng Việt gắn với thiên nhiên, đất nước và con người Việt Nam. Hình ảnh về quê hương, địa danh, cảnh sắc, đời sống và con người Việt Nam được giáo viên lựa chọn làm chất liệu xây dựng bài học.

Khoá tập huấn thể hiện trách nhiệm xã hội của NXBGDVN trong việc hỗ trợ thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài duy trì tiếng mẹ đẻ, hiểu biết về văn hoá dân tộc và gắn bó với quê hương.

Việc trực tiếp gặp gỡ 50 giáo viên, tình nguyện viên đến từ 14 quốc gia và vùng lãnh thổ cũng giúp NXBGDVN nắm bắt nhu cầu thực tế về sách tiếng Việt, sách song ngữ, tài liệu văn hoá, học liệu số và các sản phẩm giáo dục dành cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, từ đó định hướng phát triển sản phẩm và mở rộng hợp tác trong thời gian tới.