Theo Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế), nuôi con bằng sữa mẹ là nền tảng giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và miễn dịch.
Tuy nhiên, nhiều bà mẹ phải trở lại làm việc khi con mới khoảng 6 tháng tuổi, khiến việc duy trì nguồn sữa gặp không ít khó khăn nếu nơi làm việc không có điều kiện vắt, trữ sữa.
Chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp bố trí không gian vắt, trữ sữa để hỗ trợ lao động nữ nuôi con bằng sữa mẹ
Trong bối cảnh ngày càng nhiều phụ nữ tham gia thị trường lao động, xây dựng nơi làm việc thân thiện với bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ giúp thực hiện tốt chính sách bảo vệ thai sản mà còn giúp doanh nghiệp giữ chân nhân lực, giảm tỷ lệ nghỉ việc và tăng sự gắn kết của người lao động.
Tiến sĩ, bác sĩ Huỳnh Nam Phương, Phòng Quản lý khoa học, Viện Dinh dưỡng, cho biết kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy chỉ bố trí phòng vắt sữa là chưa đủ. Để hỗ trợ bà mẹ duy trì nuôi con bằng sữa mẹ sau khi trở lại làm việc, doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp.
Trước hết, doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ các quy định về nghỉ thai sản, thời gian nghỉ cho con bú, đồng thời tạo điều kiện để người mẹ vắt và bảo quản sữa trong giờ làm việc.
Bên cạnh đó, có thể áp dụng các chính sách linh hoạt như điều chỉnh giờ làm, đổi ca, hạn chế làm thêm hoặc bố trí công việc phù hợp với phụ nữ đang nuôi con nhỏ.
Nhiều doanh nghiệp đã xây dựng phòng vắt, trữ sữa nhằm hỗ trợ bà mẹ đang nuôi con nhỏ
Theo bà Phương, doanh nghiệp cũng cần nâng cao nhận thức của toàn bộ người lao động. Không chỉ lao động nữ, cán bộ quản lý, bộ phận nhân sự, công đoàn và đồng nghiệp đều cần hiểu lợi ích của nuôi con bằng sữa mẹ để hỗ trợ người mẹ sau khi trở lại làm việc.
Phụ nữ mang thai và nuôi con nhỏ cũng cần được hướng dẫn kỹ năng vắt, bảo quản và duy trì nguồn sữa.
Một giải pháp quan trọng khác là bố trí phòng vắt, trữ sữa đạt yêu cầu. Không gian này không cần quá rộng hay đầu tư tốn kém, nhưng phải bảo đảm sạch sẽ, riêng tư, thuận tiện, có bàn ghế, nguồn điện, nước sạch cùng tủ lạnh hoặc tủ mát để bảo quản sữa.
Phòng vắt, trữ sữa không nên đặt trong nhà vệ sinh. Với doanh nghiệp có nhiều lao động nữ, cần bố trí số lượng phòng phù hợp để rút ngắn thời gian di chuyển và tạo thuận lợi cho người sử dụng.
Doanh nghiệp cũng nên thường xuyên khảo sát ý kiến người lao động, theo dõi tần suất sử dụng phòng vắt sữa, kiểm tra điều kiện vệ sinh và đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ để kịp thời điều chỉnh.
Theo TS Huỳnh Nam Phương, Việt Nam là một trong những quốc gia có nhiều chính sách tiến bộ về bảo vệ thai sản.
Lao động nữ được nghỉ thai sản 6 tháng và hưởng chế độ bảo hiểm xã hội; pháp luật lao động cũng khuyến khích, trong một số trường hợp bắt buộc, doanh nghiệp bố trí phòng vắt, trữ sữa tại nơi làm việc.
Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn chuyên môn để các doanh nghiệp triển khai thống nhất. Cùng với đó, các chương trình như Bệnh viện thực hành nuôi con bằng sữa mẹ, mô hình chăm sóc dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời và Tuần lễ Thế giới Nuôi con bằng sữa mẹ đang tạo nền tảng để mở rộng các mô hình hỗ trợ bà mẹ tại nơi làm việc.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Phương, việc triển khai trên thực tế vẫn gặp không ít khó khăn dù khung chính sách tương đối đầy đủ.
Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa thiếu diện tích để bố trí phòng vắt sữa, trong khi tại các khu công nghiệp, lao động làm việc theo dây chuyền hoặc theo ca nên khó sắp xếp thời gian nghỉ phù hợp.
Bên cạnh đó, các ngành nghề đặc thù như vận tải, xây dựng, dịch vụ lưu động hay lao động phi chính thức cũng gặp khó trong việc bố trí không gian riêng tư để vắt và bảo quản sữa.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp lo ngại đầu tư phòng vắt sữa sẽ làm tăng chi phí hoặc ảnh hưởng đến năng suất lao động. Trong khi đó, không ít bà mẹ còn e ngại sử dụng phòng vắt sữa hoặc chưa có đủ kiến thức để duy trì nguồn sữa sau khi trở lại làm việc.
Doanh nghiệp cần làm gì để hỗ trợ bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ?
Theo TS.BS Huỳnh Nam Phương, doanh nghiệp có thể từng bước xây dựng môi trường làm việc thân thiện với bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ bằng cách thực hiện đầy đủ các quy định về bảo vệ thai sản; bố trí khu vực vắt, trữ sữa sạch sẽ, riêng tư; sắp xếp thời gian làm việc linh hoạt để lao động nữ có thể vắt sữa 2-3 lần trong mỗi ca mà không ảnh hưởng đến thu nhập.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đào tạo cán bộ quản lý, nhân sự và công đoàn về hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ; lồng ghép nội dung này vào chương trình chăm sóc sức khỏe người lao động, đồng thời xây dựng văn hóa doanh nghiệp thân thiện với gia đình.
Theo bác sĩ Phương, thực tiễn trong nước và quốc tế đều cho thấy đầu tư cho nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ mang lại lợi ích cho trẻ mà còn giúp doanh nghiệp giảm tỷ lệ nghỉ việc, giảm số ngày nghỉ chăm con ốm, tăng sự gắn kết của người lao động và nâng cao hình ảnh doanh nghiệp có trách nhiệm với xã hội.
"Đây không phải là một khoản chi phí mà là khoản đầu tư cho nguồn nhân lực khỏe mạnh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp cũng như đất nước", TS Phương nói.