Áp lực học tập khiến nữ sinh bị rối loạn lo âu

Lo âu không chỉ khiến trẻ bất an về tâm lý mà còn gây ra nhiều biểu hiện thể chất như mất ngủ, đau đầu, thậm chí rối loạn kinh nguyệt. Nếu kéo dài, đây có thể là dấu hiệu của rối loạn lo âu cần được can thiệp sớm.

Thông tin trên được các bác sĩ Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ tại hội thảo truyền thông sức khỏe, chiều 10-8.

Lo âu kéo dài, nữ sinh mất ngủ, rối loạn nội tiết

N.T.H. (16 tuổi) từng là học sinh giỏi, đỗ vào ngôi trường THPT mơ ước. Tuy nhiên, sau kỳ thi vào lớp 10, em bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, khó ngủ.

Bước vào năm học mới, H. thường xuyên hồi hộp, bồn chồn, lo sợ bị bạn bè không thích hoặc trở thành gánh nặng cho gia đình, dù thực tế hoàn toàn không phải vậy.

Tình trạng mất ngủ kéo dài, nhiều đêm em thức đến 2-3h sáng nhưng không chia sẻ với bố mẹ. Thiếu ngủ khiến cơ thể mệt mỏi, dễ cáu gắt, chán ăn và kết quả học tập giảm sút.

Đáng chú ý, trong 3 tháng liên tiếp, H. bị mất kinh kèm buồn nôn. Sau khi thăm khám và loại trừ các nguyên nhân thực thể, em được chuyển đến chuyên khoa tâm thần.

Bác sĩ Nguyễn Kim Anh, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết các biểu hiện này phù hợp với rối loạn lo âu ở lứa tuổi học sinh.

Sau 6 tháng điều trị kết hợp thuốc và liệu pháp nhận thức – hành vi, tình trạng của H. đã cải thiện rõ rệt, giấc ngủ ổn định, chu kỳ kinh nguyệt trở lại và việc học được phục hồi.

Rối loạn lo âu ở trẻ: Dấu hiệu bất an, mất ngủ, tim đập nhanh

Theo tiến sĩ - bác sĩ Vũ Sơn Tùng, Trưởng phòng Sức khỏe tâm thần trẻ em và vị thành niên, Viện Sức khỏe Tâm thần, lo âu ở trẻ cần được chú ý khi kéo dài, thay vì chỉ là phản ứng nhất thời.

“Thông thường, nếu tình trạng lo âu kéo dài khoảng một tháng thì cần lưu ý. Với trường hợp nặng, chỉ 1-2 tuần, thậm chí một tuần đã nên đưa trẻ đi khám”, bác sĩ Tùng nói.

Biểu hiện thường gặp là trẻ căng thẳng, dễ cáu gắt, dằn dỗi, khó ngủ, ngủ chập chờn hoặc hay giật mình tỉnh giấc. Nhiều trẻ có cảm giác tim đập nhanh, hồi hộp khiến gia đình nhầm tưởng mắc bệnh tim, phổi.

“Thực tế, nhiều trường hợp là rối loạn thần kinh thực vật đi kèm lo âu”, bác sĩ Tùng thông tin thêm.

Ngoài ra, trẻ có thể đau đầu, khó tập trung, sợ học, trì hoãn đến trường dù vẫn có mong muốn học tập. Một số em lo lắng không hoàn thành bài, sợ bị đánh giá khi đứng trước lớp.

Các biểu hiện cơ thể khá đa dạng như run tay chân, vã mồ hôi, hồi hộp, tiểu tiện nhiều; ở nữ có thể rối loạn chu kỳ kinh nguyệt.

Một khảo sát trên gần 9.800 người trẻ từ 15-24 tuổi tại Việt Nam trong thời gian COVID-19 cho thấy 15,6% có triệu chứng lo âu từ nhẹ đến rất nặng.

Nguy cơ cao hơn ở những trẻ có tính cách nhạy cảm, thiếu tự tin hoặc từng có vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm, ADHD, rối loạn phổ tự kỷ hoặc bệnh mạn tính.

Áp lực từ gia đình như kỳ vọng cao, so sánh, thiếu lắng nghe; áp lực học tập, thi cử, bị bắt nạt ở trường; cùng với tác động từ mạng xã hội… đều có thể khiến trẻ rơi vào trạng thái lo âu kéo dài.

Việc sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều, đặc biệt vào ban đêm, cũng góp phần làm rối loạn giấc ngủ và khiến tình trạng lo âu trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo bác sĩ Tùng, yếu tố quan trọng nhất trong hỗ trợ trẻ là sự đồng hành và thấu cảm từ gia đình.

“Những bữa cơm chung, những cuộc trò chuyện hàng ngày rất quan trọng. Khi cảm thấy được lắng nghe, trẻ sẽ bớt cô đơn và cởi mở chia sẻ với cha mẹ”, ông nói.

Thực tế, nhiều trẻ không nói ra khó khăn vì sợ làm cha mẹ lo lắng hoặc nghĩ rằng mình không được thấu hiểu. Những phản hồi như “ai cũng vậy” hay “chuyện nhỏ thôi” có thể khiến trẻ dần thu mình.

Bác sĩ cũng cho biết, số trẻ đi khám tăng vào dịp nghỉ hè do có thời gian, trong khi trong năm học nhiều trường hợp bị bỏ sót.

Nguyên nhân một phần do nhận thức về sức khỏe tâm thần được nâng cao, nhưng cũng vì tỷ lệ trẻ gặp các rối loạn tâm lý, trong đó lo âu chiếm tỷ lệ lớn, đang gia tăng.

“Trẻ cần được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Khi gia đình quan tâm đúng mức, khả năng phục hồi sức khỏe tâm thần sẽ tốt hơn”, bác sĩ Tùng nhấn mạnh.