Năm 2021: Tiếp tục kiện toàn các văn bản pháp luật về phòng, chống HIV/AIDS

Chủ đề Tháng Hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2021 được chọn là "Tăng cường phòng, chống HIV/AIDS trong bối cảnh đại dịch COVID-19".

Tháng Hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2021 được phát động từ ngày 10/11 đến ngày 10/12/2021.

Các mục tiêu Tháng Hành động hướng tới gồm: 

• Tăng cường sự quan tâm của toàn xã hội đến công tác phòng, chống HIV/ AIDS; nhất là trong bối cảnh đại dịch COVID-19; để tiếp tục tiến tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030.
• Đẩy mạnh các hoạt động phòng, chống HIV/ AIDS, đảm bảo mọi người được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu trong dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS một cách liên tục, đặc biệt là các dịch vụ điều trị cho người nhiễm HIV bằng thuốc ARV và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone.
• Giảm kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV và ảnh hưởng bởi HIV/ AIDS; tăng cường sự hỗ trợ của gia đình, xã hội với người nhiễm HIV/AlDS và trách nhiệm của người nhiễm HIV/AIDS với gia đình, xã hội; tăng cường sự tham gia của cộng đồng, trong các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS.
• Tăng cường các hoạt động dự phòng lây nhiễm HIV, xét nghiệm phát hiện và điều trị sớm HIV/AIDS; đảm bảo việc tham gia bảo hiểm y tế của người nhiễm HIV; cung cấp các dịch vụ toàn diện về phòng, chống HIV/AIDS cho người dân; đặc biệt cho những người dễ tổn thương, người có hành vi nguy cơ cao.

Nhân Tháng hành động Quốc gia về Phòng, chống HIV/AIDS (10/11-10/12 hàng năm), Cục Phòng, chống HIV/AIDS đã điểm lại 10 sự kiện chính về phòng, chống HIV/AIDS năm 2021:

1. Văn bản pháp luật về phòng, chống HIV/AIDS tiếp tục được kiện toàn. Trình cấp thẩm quyền ban hành Nghị định 63 của Chính phủ về hướng dẫn Luật PC HIV/AIDS sửa đổi và Nghị định xác định tình trạng nghiện ma túy (sắp ban hành); Thông tư 09 của Bộ Y tế về xét nghiệm HIV cho phụ nữ có thai; 8 hướng dẫn chuyên môn về phòng, chống HIV/AIDS. Ngoài ra, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị 07, thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ để hướng tới mục tiêu Chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030.

2. Mở rộng, đa dạng dịch vụ xét nghiệm HIV. Toàn quốc hiện có 1.345 cơ sở xét nghiệm HIV, 201 phòng xét nghiệm khẳng định HIV dương tính. Ngoài các cơ sở y tế, tiếp tục mở rộng xét nghiệm HIV tại cộng đồng và tự xét nghiệm HIV; thí điểm cung cấp sinh phẩm tự xét nghiệm HIV qua mạng. Tính đến hết tháng 10/2021, phát hiện 10.925 người nhiễm HIV (85% là nam giới, 79% lây do quan hệ tình dục không an toàn). Ước cả năm 2021 phát hiện khoảng trên 12.000 người nhiễm HIV.

3. Đảm bảo Methadone liên tục hàng ngày cho hơn 52.000 bệnh nhân điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, kể cả các bệnh nhân phải cách ly hoặc trong các khu phong tỏa vì đại dịch COVID-19.

4. Thí điểm cấp thuốc Methadone nhiều ngày cho gần 1.000 người bệnh điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế tại Điện Biên, Lai Châu, Hải Phòng, qua 6 tháng cho thấy kết quả tốt, làm cơ sở để sớm mở rộng cấp thuốc Methadone nhiều ngày ra các tỉnh khác.

5. Tiếp tục mở rộng điều trị HIV/AIDS. Hiện có gần 162.000 bệnh nhân HIV/AIDS đang được điều trị bằng thuốc ARV hàng ngày. Nhiều giải pháp đã được triển khai, giúp cho các bệnh nhân được dùng thuốc ARV liên tục trong bối cảnh COVID-19.

6. Phác đồ điều trị HIV/AIDS được cập nhật, tối ưu hóa, thuốc ARV mới (TLD) được mở rộng, chất lượng điều trị HIV/AIDS tiếp tục được duy trì ở mức cao hàng đầu thế giới, với 97,2% bệnh nhân có tải lượng Virus HIV ở dưới ngưỡng ức chế (

7. Mở rộng điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP). Hiện có 27 tỉnh/TP đang triển khai điều trị PrEP cho 32.128 khách hàng với nhiều mô hình sáng tạo, hiệu quả như PrEP lưu động, PrEP trong bối cảnh COVID-19, PrEP trong ngày… với sự tham gia tích cực và hiệu quả của mạng lưới y tế tư nhân và các tổ chức dựa vào cộng đồng.

8. Mở rộng điều trị viêm gan C trên bệnh nhân HIV/AIDS. Người nhiễm HIV nếu bị đồng nhiễm Viêm gan C thì tuổi thọ chỉ bằng 1/2 so với người nhiễm HIV mà không bị nhiễm viêm gan. Điều trị viêm gan C cho người nhiễm HIV bắt đầu triển khai từ tháng 3/2021; đến hết tháng 10/2021, có 3.367 người đã được điều trị viêm gan C mạn tính, tỷ lệ khỏi viêm gan đạt đến 92,2%, góp phần giảm tỷ lệ tử vong ở người nhiễm HIV.  

9. Tiếp tục đảm bảo tài chính cho phòng, chống HIV/AIDS. Nguồn tài chính trong nước cho phòng, chống HIV/AIDS tiếp tục tăng, ước đạt trên 50% tổng chi cho phòng, chống HIV/AIDS. 33/63 tỉnh, thành phố đã phê duyệt Kế hoạch đảm bảo tài chính cho phòng, chống HIV/AIDS. 91% bệnh nhân HIV/AIDS đang điều trị ARV đã có thẻ bảo hiểm y tế.

10. Mặc dù công tác phòng, chống HIV/AIDS gặp rất nhiều khó khăn do đại dịch COVID-19, nhưng toàn mạng lưới phòng, chống HIV/AIDS đã nỗ lực để triển khai hoạt động, đạt các chỉ tiêu được giao năm 2021, như: phát hiện >12.000 người nhiễm HIV; điều trị Methadone cho 52.000 người; điều trị ARV cho trên 160.000 bệnh nhân HIV/AIDS; mở rộng PrEP cho >30.000 khách hàng…

Ngăn chặn HIV/AIDS và các bệnh dịch là một trong 8 mục tiêu thiên niên kỷ được Liên Hợp Quốc lựa chọn. Mục tiêu này có ý nghĩa then chốt, quyết định sự thành bại của các mục tiêu còn lại.

Việt Nam đã có 30 năm phòng, chống HIV/AIDS với nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Song, trước mắt, để đạt được những mục tiêu đến năm 2030 chúng ta vẫn còn vô vàn khó khăn. Để có thể đạt được mục tiêu, việc duy trì những biện pháp đồng bộ từ trên xuống dưới là không thể thiếu. Chính vì thế, việc tiếp tục kiện toàn các văn bản pháp luật về phòng, chống HIV/AIDS có ý nghĩa vô cùng quan trọng. 

Mặt khác, các quy định của Luật hiện hành về nguồn lực phòng, chống HIV/AIDS dần theo mỗi năm đều sẽ phát sinh những điểm chưa phù hợp trong tình hình mới; đòi hỏi việc bổ sung, sửa đổi để có thể tăng cường nguồn lực trong nước, đảm bảo không ai bị để lại phía sau; giữ gìn và phát huy thành quả đã được trong công cuộc ứng phó với HIV/AIDS trong những năm qua.

Phòng, chống HIV/AIDS là một nhiệm vụ quan trọng, lâu dài, cần có sự phối hợp liên ngành của các cấp ủy Đảng, các Sở, ban, ngành, chính quyền các cấp và là trách nhiệm của mỗi người dân, mỗi gia đình và mỗi cộng đồng. Xác định, ngân sách địa phương là nguồn tài chính chủ yếu đảm bảo cho các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS tại địa phương. Ngân sách Trung ương hỗ trợ cho thuốc và một số vật phẩm can thiệp giảm tác hại nên cũng cần quy định phù hợp để tiếp tục vận động và huy động nguồn viện trợ Quốc tế để thu hẹp khoảng trống thiếu hụt về kinh phí cho các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS.

Như vậy rõ ràng, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống HIV/AIDS là việc làm cần thiết để Chiến lược quốc gia kết thúc đại dịch AIDS ở Việt Nam có thể hoàn thành đúng mục tiêu đề ra.