Hydrogen xanh mở ra cơ hội lớn cho chuyển dịch năng lượng

Tại Diễn đàn “Năng lượng Hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải” được tổ chức tại Hà Nội ngày 29-7, TS Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), cho rằng, biến đổi khí hậu đang là một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển của nhân loại, trong đó Việt Nam thuộc nhóm quốc gia chịu tác động nặng nề. Cùng với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển kinh tế xanh, việc tìm kiếm các nguồn năng lượng sạch, bền vững trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Theo TS Mai Duy Thiện, hydrogen xanh được xem là giải pháp chiến lược của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu khi có khả năng thay thế nhiên liệu hóa thạch trong nhiều lĩnh vực khó giảm phát thải như công nghiệp nặng, giao thông, sản xuất điện và hóa chất. Đồng thời, lĩnh vực này còn mở ra cơ hội hình thành hệ sinh thái công nghiệp mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tạo động lực tăng trưởng dài hạn.

Theo đại diện Vụ Dầu khí và Than, Bộ Công thương, Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 7/2/2024 đã tạo nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái hydrogen tại Việt Nam.

Đại diện Bộ Công thương cho hay thêm Chiến lược định hướng phát triển đồng bộ chuỗi giá trị hydrogen từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, phân phối đến sử dụng trên cơ sở khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, sản lượng hydrogen xanh và hydrogen từ các quá trình có thu giữ các-bon đạt khoảng 100.000 - 500.000 tấn/năm; đến năm 2050 tăng lên 10 - 20 triệu tấn/năm, đồng thời từng bước hình thành thị trường hydrogen và phát triển xuất khẩu.

PGS Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, nhấn mạnh Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để phát triển hydrogen xanh nhờ nguồn năng lượng tái tạo dồi dào. Miền Trung và Nam Trung Bộ có tiềm năng lớn về điện mặt trời quy mô lớn; khu vực duyên hải miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long có tốc độ gió trung bình 8-10 m/s, phù hợp phát triển điện gió. Đặc biệt, theo đánh giá của World Bank, tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam có thể đạt tới 600 GW.

Tuy nhiên, ngành hydrogen trong nước vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Khoảng 500.000 tấn hydrogen được sản xuất hằng năm đều là hydrogen xám hoặc hydrogen đen, chủ yếu từ than tại các nhà máy Đạm Bắc Giang, Đạm Ninh Bình hoặc từ khí tự nhiên tại Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau.

Theo Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen, Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất 100.000-500.000 tấn hydrogen phát thải thấp mỗi năm vào năm 2030 và nâng lên 10-20 triệu tấn/năm vào năm 2050, từng bước hình thành ngành công nghiệp hydrogen xanh phục vụ mục tiêu phát thải ròng bằng "0".

Để hiện thực hóa mục tiêu này, PGS-TS Phạm Hoàng Lương cho rằng cần sớm tháo gỡ ba điểm nghẽn lớn. Trước hết là hạ tầng truyền tải và kết nối. Thứ hai là năng lực công nghệ. Thứ ba là hoàn thiện khung pháp lý, bao gồm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế giá phù hợp đối với hydrogen phát thải thấp.

Tại diễn đàn, các chuyên gia thống nhất rằng trong bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn đang đẩy nhanh lộ trình trung hòa các-bon và áp dụng các tiêu chuẩn phát thải ngày càng nghiêm ngặt đối với hàng hóa nhập khẩu, phát triển công nghiệp hydrogen góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, mở ra dư địa tăng trưởng mới, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.