Hội chứng Steven Johnson: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Hội chứng Steven - Johnson là phản ứng dị ứng nghiêm trọng, chủ yếu do thuốc, biểu hiện đặc trưng bởi các biểu hiện: nốt ban đỏ, bóng nước, hoại tử da. Hãy cùng nhau đi tìm hiểu một số thông tin về nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí của hội chứng Steven- Johnson nhé!

1 Hội chứng Steven - Johnson là gì?

Hội chứng Steven - Johnson (SJS) là phản ứng dị ứng trên da và niêm mạc nghiêm trọng. SJS bắt đầu với các triệu chứng như bị bệnh cảm sốt sau đó xuất hiện các nốt ban đỏ trên da, bóng nước và hoại tử da.

Thuốc là nguyên nhân trong hơn 80% các trường hợp SJS. Bệnh tuy ít gặp nhưng rất nguy hiểm nếu mắc phải vì nếu tình trạng nặng, bệnh nhân bị hoại tử, thậm chí tử vong. Tần suất mắc bệnh trong dân số chỉ là 2/1.000.000 người nhưng tỉ lệ tử vong lại từ 5% tới 30%. Tuy nhiên, nếu được điều trị sớm thì tỷ lệ chữa khỏi lên tới 90%.  

Hội chứng Steven - Johnson (SJS) gây ra các nốt ban đỏ trên da, bóng nước và hoại tử da

2 Nguyên nhân gây ra hội chứng Steven - Johnson

Hội chứng Steven - Johnson gây ra các phản ứng dị ứng thông qua hệ thống miễn dịch của cơ thể. Bệnh nhân SJS có phản ứng gây độc tế bào qua trung gian tế bào T - loại tế bào gây độc để đáp ứng chống lại các kháng nguyên lạ xâm nhập gây hại cho cơ thể.

Ví dụ, tế bào T CD8+ gây độc lên tế bào thuộc lớp ngoài cùng của lớp thượng bì, khiến chúng chết đi và tạo thành các bọng nước trên da khi mắc hội chứng Steven - Johnson.

Sau đây là một số nguyên nhân có thể dẫn đến Hội chứng Steven - Johnson:

Các thuốc có thể gây hội chứng Steven - Johnson

• Thuốc kháng sinh: Nhóm kháng sinh Penicillin, Cotrimoxazol, nhóm kháng sinh Cephalosporin, nhóm kháng sinh Quinolon, Minocycline, kháng sinh nhóm Sulfamid (Sulfasalazine, Sulfonamid)...
• Thuốc chống co giật và thuốc chống loạn thần: Carbamazepin, Phenytoin, Phenobarbital…
  Thuốc điều trị gout: Allopurinol.
• Thuốc giảm đau kháng viêm: Ibuprofen, Naproxen…

Lưu ý: Hội chứng Stevens-Johnson hiếm gặp và nguy cơ mắc bệnh thấp, kể cả khi đang dùng các loại thuốc này cũng không đồng nghĩa bạn chắc chắn sẽ mắc bệnh.

Nguyên nhân khác

Một số nguyên nhân khác cũng làm tăng nguy cơ phát triển hội chứng Stevens-Johnson bao gồm:

• Tiền sử gia đình hay bản thân từng mắc hội chứng Stevens-Johnson.
• Bệnh ung thư.
• Suy giảm miễn dịch.
• Nhiễm virus như Herpes, HIV, viêm gan A…
• Bệnh nhiễm khuẩn như viêm não, viêm màng não, nhiễm khuẩn răng miệng, viêm phổi…
• Bệnh tự miễn như Lupus ban đỏ.

3 Đối tượng có nguy cơ cao mắc hội chứng Steven - Johnson

• Người mắc HIV có khả năng mắc hội chứng Steven - Johnson cao gấp 100 lần so với người bình thường.
• Người bị suy giảm hệ miễn dịch: Bệnh nhân bị ảnh hưởng hệ miễn dịch do cấy ghép nội tạng, bệnh tự miễn, bệnh nhiễm khuẩn.
• Người có tiền sử gia đình hay bản thân từng mắc hội chứng Stevens-Johnson.
• Trẻ em.
• Người lớn dưới 30 tuổi hay người già.
• Tỷ lệ nam cao hơn nữ.
• Người lớn đang sử dụng một trong số các loại thuốc kể trên hoặc thuốc khác.
• Người Trung Quốc, Đông Nam Á hoặc người gốc Ấn Độ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn

4 Biểu hiện hội chứng Steven - Johnson

Từ 1 đến 3 ngày trước khi phát ban, bệnh nhân có thể có các dấu hiệu ban đầu của hội chứng Stevens-Johnson, bao gồm:  

• Sốt.
• Đau miệng và cổ họng.
• Mệt mỏi.
• Cay mắt.

Khi tình trạng phát triển, các dấu hiệu và triệu chứng khác bao gồm:

• Đau da lan tỏa khắp người.
• Xuất huyết ở mặt tay, chân.
• Xung huyết kết mạc.
• Phát ban đỏ hoặc tím lan rộng.
• Bọng nước trên da và niêm mạc miệng, mũi, mắt và bộ phận sinh dục.
• Bong da trong vòng vài ngày sau khi mụn nước hình thành.
• Hoại tử da.

Hội chứng Steven Johnson (SJS) là phản ứng dị ứng trên da và niêm mạc nghiêm trọng.

5 Biến chứng hội chứng Steven - Johnson

Nếu bệnh tiến triển nặng hơn, có thể sẽ gây ra thêm nhiều biến chứng nguy hiểm như:

• Mất nước và mất cân bằng điện giải.
• Viêm mắt, khô mắt, giảm thị lực.
• Rối loạn nhịp tim.
• Viêm màng cơ tim.
• Viêm phổi.
• Hôn mê.
• Nhiễm trùng máu.
• Tử vong.

6 Chẩn đoán

Để chẩn đoán hội chứng Stevens-Johnson, các bác sĩ sẽ dựa vào:

• Lịch sử sử dụng thuốc của bệnh nhân.
• Các triệu chứng bệnh xuất hiện trên vùng da và niêm mạc.
• Xét nghiệm máu.
• Xét nghiệm sinh hóa.
• Sinh thiết da.

7 Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Cần đến ngay các cơ sở y tế để được chữa trị kịp thời khi cơ thể có các biểu hiện như sau:

• Phát ban đỏ sau khi bị nhiễm trùng hoặc bắt đầu dùng một loại thuốc mới.
• Ngứa da, nổi bọng nước, bong tróc.
• Khó thở.
• Sốt, đau miệng, đau cổ họng, mệt mỏi.
• Sưng môi, miệng, mặt, lưỡi hoặc cổ họng.

Địa chỉ khám chữa bệnh da liễu uy tín

Nếu gặp các dấu hiệu nêu trên, bạn nên đến ngay các cơ sở y tế gần nhất hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:

• Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Da liễu TPHCM, Bệnh viện Gia An 115, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM…
• Hà Nội: Bệnh viện Da liễu Trung ương, Bệnh viện Da liễu Hà Nội, Bệnh viện đa khoa Quốc tế Thu Cúc, Bệnh viện Bạch Mai…

8 Điều trị hội chứng Steven - Johnson

Điều trị tại chỗ

Hội chứng Steven - Johnson là tình trạng bệnh lý nặng khiến da bị hoại tử nên cần được điều trị và chăm sóc tại cơ sở y tế. Các phương pháp điều trị tại chỗ bao gồm:

• Dùng kháng sinh với các biểu hiện nhiễm trùng, vùng da có vảy tiết, bị bong tróc.
• Dùng thuốc giảm đau.
• Các vùng da bong tróc, rách nên băng lại bằng gạc lưới vô trùng chống dính.
• Dùng kem dưỡng ẩm như vaseline, paraffine lên da.
• Vệ sinh thường xuyên vùng da tổn thương (mắt, mũi, miệng và cơ quan sinh dục) bằng nước muối sinh lý, nước ấm hoặc dung dịch sát trùng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Một số lưu ý khi điều trị:

• Không cầm nắm, lôi kéo người bệnh nặng.
• Tránh va chạm mạnh vào vùng da bị thương của bệnh nhân.
• Sử dụng bảo hộ khi tiếp xúc với người bệnh.
• Tránh không để chất thải (phân, nước tiểu) dính vào vùng da bị tổn thương của người bệnh không tự di chuyển được hoặc vùng nằm gần cơ quan sinh dục.

Điều trị toàn thân

Bên cạnh đó, bệnh nhân cần được điều trị toàn thân, các phương pháp điều trị bao gồm:

• Bổ sung nước - điện giải: Cho bệnh nhân bổ sung qua đường uống nếu bệnh nhân uống được.
• Chế độ dinh dưỡng hợp lý:
  • Ăn đồ ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp…
  • Nếu miệng bị thương tổn nặng, ăn khó nên đặt sonde dạ dày.
  • Trong giai đoạn cấp, lượng calo cần thiết là 20-25 kcal/kg/ngày.
  • Trong giai đoạn hồi phục, lượng calo cần thiết là 25-30kcal/kg/ngày.
• Lọc máu hoặc dùng kháng sinh nếu có nhiễm trùng máu.

9 Làm gì để hạn chế nguy cơ mắc hội chứng Steven - Johnson

Vì hội chứng Stevens-Johnson hầu hết gây ra bởi thuốc, nên không có cách nào để biết trước bạn có mắc bệnh khi dùng thuốc hay không.

Do đó nếu có tiền sử dị ứng với thuốc cần khai báo với bác sĩ để được nhận chỉ định thuốc hợp lý, không tự ý bỏ liều, không tự ý dùng đơn thuốc lạ của người khác mà không thông qua đồng ý từ bác sĩ.

Trong quá trình sử dụng thuốc, nếu thấy có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, đặc biệt sốt cao, viêm miệng, phải tới các cơ sở y tế để thăm khám, điều trị kịp thời. 

Xem thêm:

• Hậu bối: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa.
• Loét da do tì đè: Nguyên nhân, biến chứng, cách điều trị và phòng ngừa
• Bệnh chốc lở: Nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị, phòng ngừa bệnh.

Trên đây là những thông tin về nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí hội chứng Steven - Johnson. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu thêm về hội chứng này. Hãy chia sẻ bài viết tới người thân và bạn bè nếu thấy hữu ích nhé!