Đồng bộ thể chế và nguồn lực để tạo đột phá phát triển giáo dục

Sáng 15/6, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với ngành Giáo dục và Đào tạo về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027 và kết quả triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.  

Chuyển biến mới chủ yếu ở nhận thức, thể chế

Đánh giá qua 10 tháng triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng toàn hệ thống chính trị đã có chuyển biến tích cực về nhận thức và tổ chức thực hiện, từng bước tạo đột phá.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng chuyển biến vừa qua mới chủ yếu thể hiện ở nhận thức, thể chế, trên văn bản, kế hoạch và công tác chuẩn bị chính sách; chuyển biến thực chất trong từng nhà trường, từng lớp học, trong đời sống giáo viên và trải nghiệm học tập của học sinh còn chưa đồng đều.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thiếu giáo viên vẫn là điểm nghẽn lớn; cơ sở vật chất chưa đáp ứng; chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử vẫn gây áp lực lớn; giáo dục nghề nghiệp và đại học chưa tạo đột phá rõ nét; quản trị giáo dục còn nặng hành chính.

Bảo đảm "Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên"

Với năm học 2026-2027 - năm đầu kiểm nghiệm Nghị quyết 71, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải có bước chuyển mạnh, đột phá; bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu; bảo đảm nguyên tắc "Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên".

Mọi phương án sắp xếp phải dựa trên đánh giá tác động và thí điểm trước khi nhân rộng, kiên quyết không để học sinh nào vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu quy hoạch đô thị, khu dân cư mới phải xây dựng đồng bộ trường học; xây dựng cơ chế khuyến khích sinh viên giỏi, giáo viên giỏi luân chuyển về vùng khó khăn, biên giới; tập trung giải quyết bạo lực học đường, kiểm soát chi phí học tập, chấn chỉnh dạy thêm, học thêm và bệnh thành tích.

Về dạy thêm, học thêm, phải xử lý nghiêm tình trạng ép học, gợi ý học, gây áp lực với học sinh và phụ huynh, đồng thời giải quyết từ gốc bằng nâng chất lượng giờ học chính khóa.

Chuyển từ "quản lý" sang "quản trị phát triển giáo dục"

Định hướng dài hạn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Bộ GD&ĐT giữ vai trò thống nhất về chuyên môn, tiêu chuẩn, chất lượng; tăng quyền chủ động cho nhà trường, hiệu trưởng và giáo viên đi đôi với trách nhiệm giải trình.

Về giáo dục đại học, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải đi trước trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ chiến lược; tự chủ đại học gồm tự chủ tài chính, học thuật, tổ chức, nhân sự đi đôi với trách nhiệm giải trình; đầu tư có chọn lọc cho một số đại học, trung tâm xuất sắc trên cơ sở cạnh tranh về hiệu quả.

Bảo đảm công bằng giáo dục

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh bảo đảm công bằng giáo dục theo nguyên tắc nơi nào khó hơn được hỗ trợ nhiều hơn, giáo viên dạy ở nơi khó khăn hơn được đãi ngộ tốt hơn; ưu tiên vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo; phát triển giáo dục hòa nhập thực chất cho trẻ khuyết tật. Tài chính giáo dục phải được coi là đầu tư cho phát triển, tăng chi đi đôi với phân bổ đúng, công khai, minh bạch.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, tinh thần chung là nói đi đôi với làm, chỉ đạo đi đôi với kiểm tra, nguồn lực đi đôi với trách nhiệm, đổi mới đi đôi với kỷ cương, nhân văn đi đôi với chất lượng. Mọi chính sách giáo dục phải được đo bằng sự tiến bộ, hạnh phúc và tương lai của người học.