5 điểm mới đột phá trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) 2026

Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi đã quy định phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền Thành phố Hà Nội nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thành phố Hà Nội.

Theo thống kê, có 180 thẩm quyền được giao cho chính quyền Thành phố Hà Nội. Trong đó: 49 thẩm quyền đã được quy định từ Luật Thủ đô năm 2024 và Nghị quyết số 258 ngày 11/12/2025 của Quốc hội; 47 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên; 84 thẩm quyền mới chưa có quy định của cơ quan nhà nước cấp trên.

Thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Pháp luật và tư pháp cho rằng, để tạo động lực, đột phá mới cho Thủ đô trong giải quyết các điểm nghẽn và tạo thể chể thuận lợi, dẫn đường, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, đề nghị rà soát toàn bộ các quy định về phân quyền trong dự thảo Luật theo các nguyên tắc: Việc phân quyền phải bảo đảm yêu cầu 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ quy trình (trách nhiệm), rõ thời gian, rõ sản phẩm (kết quả) và rõ hiệu quả”; Phân quyền phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với bối cảnh thực tiễn phát triển của Thủ đô và phải gắn với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi của chính quyền Thành phố; Phân quyền phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Góp ý về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế tài chính Phan Văn Mãi thống nhất cao với việc sửa đổi và cách tiếp cận là phân cấp, phân quyền, là yếu tố rất mạnh mẽ để tạo không gian, thẩm quyền cho Thủ đô phát triển. Tuy nhiên, dự thảo Luật cần thiết kế để thấy rõ, những ưu đãi đối với Thủ đô sẽ đi kèm với những đóng góp mà Hà Nội mang lại cho đất nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế tài chính Phan Văn Mãi cho hay: “Có cơ chế đặc thù để thủ đô phát triển, trong thiết kế đặc thù, ưu đãi làm sao thấy Hà Nội sẽ thuận lợi hơn từ đó đóng góp lớn hơn. Ví dụ, trong 5 năm tới, trung bình thu ngân sác hơn 3 triệu tỷ, thì Hà Nội và TP. HCM sẽ đóng góp 2/3 thu ngân sáchVì vậy, dự thảo phải thiết kế để thấy rõ những đặc thù, thuận lợi sẽ đóng góp vào sự phát triển của đất nước”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, đây là bước đột phá lớn nhất so với Luật Thủ đô 2024, giải quyết điểm nghẽn thủ tục hành chính kéo dài, tạo không gian sáng tạo cho quản trị đô thị đặc biệt. Làm sao cơ chế tài chính ngân sách và nguồn lực cho Thủ đô phải có khung tạo nguồn lực khổng lồ, đủ điều kiện để Hà Nội nhảy vọt tăng trưởng 2 con số.  

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhìn nhận, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là một bước tiến mang tính lịch sử, với tầm nhìn dài hạn, góp phần giúp Hà Nội thực sự trở thành đầu tàu phát triển của cả nước.

Về cách tiếp cận, ông cho rằng luật không nên quy định quá chi tiết mà cần xây dựng một khung, nguyên tắc chung. Trên cơ sở đó, Hà Nội có thể chủ động triển khai phù hợp thực tiễn.

Trong đó, trọng tâm là trao thẩm quyền tối đa, bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho Thủ đô, đồng thời tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính, khắc phục tình trạng kéo dài, mở ra không gian sáng tạo cho quản trị đô thị đặc biệt.

Trước đó, chiều nay, Ủy ban TVQH cũng cho ý kiến đối với dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), theo đó, dự án Luật có một số điểm bổ sung đáng chú ý tạo thuận lợi cho người dân như: Đăng ký khai sinh, khai tử chủ động; Cơ quan đăng ký hộ tịch chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin trong cơ sở dữ liệu; Xác định dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác…

Sáng nay, UBTVQH đã cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.

5 điểm mới đột phá trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) 2026

Dự thảo Luật lần này được kỳ vọng sẽ "cởi trói" về thể chế, trao cho Hà Nội những đặc quyền chưa từng có để bứt phá. Những nội dung trọng tâm bao gồm:

Phân quyền toàn diện và tối đa: Dự thảo giao cho chính quyền Thành phố hơn 180 thẩm quyền mới, chuyển từ cơ chế "thực thi chính sách" sang "thiết kế chính sách". Hà Nội sẽ chủ động hơn trong tổ chức bộ máy, biên chế và quản lý đầu tư.

Động lực từ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo: Xác định đây là "trụ cột chiến lược". Hà Nội được phép áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các công nghệ, mô hình kinh doanh mới; cho phép các nhà khoa học tại cơ sở công lập được thành lập doanh nghiệp để thương mại hóa nghiên cứu.

Cơ chế tài chính, ngân sách đặc thù: Tăng tỷ lệ điều tiết ngân sách cho Thành phố; cho phép Hà Nội được hưởng toàn bộ số tăng thu ngân sách Trung ương trên địa bàn để tái đầu tư vào các dự án hạ tầng trọng điểm, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị (Metro).

Phát triển đô thị bền vững (TOD): Lần đầu tiên mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) được luật hóa rõ nét, tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội cải tạo chung cư cũ, phát triển không gian ngầm và các khu đô thị vệ tinh hiện đại.

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa: Quy định chặt chẽ về việc kiểm kê di sản trước khi di dời các cơ sở sản xuất, trụ sở làm việc; đồng thời có cơ chế đặc thù để huy động nguồn lực xã hội đầu tư vào công nghiệp văn hóa, xứng tầm trung tâm văn hiến của cả nước.