13 biến chứng suy thận mạn, cách phòng ngừa biến chứng cho người bệnh

Suy thận mạn là một bệnh lý nghiêm trọng và thường dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm. Hãy theo dõi bài viết để tìm hiểu về các biến chứng suy thận mạn và cách để phòng ngừa nhé!

Suy thận mạn là gì?

Suy thận mạn là tình trạng suy giảm chức năng thận diễn ra lâu ngày. Thận có nhiệm vụ lọc các chất thải và sản phẩm chuyển hóa dư thừa từ máu, sau đó đào thải qua nước tiểu. Khi suy thận mạn dần tiến triển, chức năng lọc máu của thận giảm dưới mức bình thường khiến cơ thể tích tụ chất lỏng, chất điện giải và các chất thải dư thừa.

Điều trị suy thận mạn chủ yếu tập trung vào việc làm chậm tổn thương thận, thường bằng cách kiểm soát nguyên nhân. Tuy nhiên, ngay cả khi kiểm soát nguyên nhân, bệnh vẫn có thể tiến triển đến giai đoạn cuối và đòi hỏi điều trị thay thế thận hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

Suy thận mạn là tình trạng suy giảm chức năng thận diễn ra lâu ngày

1 Các dấu hiệu của suy thận mạn

Suy thận mạn thường tiến triển âm thầm và các dấu hiệu ban đầu có thể không rõ ràng, khiến người bệnh khó nhận biết. Các triệu chứng của suy thận mạn thường không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với bệnh lý khác và thường chỉ biểu hiện rõ ràng khi tổn thương đã trở nên nghiêm trọng.

Dưới đây là một số dấu hiệu có thể gợi ý về tình trạng suy thận mạn:

• Buồn nôn, nôn.
• Chán ăn.
• Mệt mỏi và suy nhược.
• Mất ngủ.
• Đi tiểu nhiều hoặc ít hơn bình thường.
• Giảm khả năng tập trung.
• Chuột rút cơ bắp.
• Sưng chân và mắt cá chân.
• Da khô, ngứa.
• Huyết áp cao khó kiểm soát.

Người bệnh suy thận mạn có thể gặp các triệu chứng như chán ăn, mệt mỏi,...

2 Suy thận mạn có nguy hiểm không?

Bệnh suy thận mạn là một tình trạng nghiêm trọng, có thể dẫn đến nhiều biến chứng, làm giảm tuổi thọ và chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách, tiến trình của bệnh có thể chậm lại, giúp người bệnh duy trì sức khỏe trong nhiều năm.

Điều quan trọng là người bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định của bác sĩ. Nhiều bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối vẫn có thể đạt được chất lượng cuộc sống tốt và kiểm soát được các biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Người bệnh suy thận mạn cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định của bác sĩ

3 Các biến chứng của suy thận mạn

Giữ nước

Giữ nước là biến chứng dễ thấy nhất của bệnh suy thận mạn. Khi chức năng thận suy giảm, thận không thể lọc bỏ lượng muối dư thừa, khiến cơ thể tích nước. Điều này dẫn đến hiện tượng sưng phù, phù nề ở tay, chân và một số vùng khác như mặt, mi mắt.

Giữ nước sẽ dẫn đến hiện tượng sưng phù, phù nề ở tay, chân,... ở người bệnh suy thận mạn

Biến chứng tim mạch

Các biến chứng trên tim mạch của bệnh suy thận mạn có thể bao gồm viêm và tràn dịch màng ngoài tim do tăng ure máu, phì đại thất trái và suy tim trái, bệnh mạch vành, rối loạn nhịp tim, tăng kali máu. 

Tình trạng tăng huyết áp thường xảy ra ở bệnh nhân suy thận mạn sẽ làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch. 

Biến chứng trên tim mạch là một trong những hậu quả nghiêm trọng của suy thận mạn

Biến chứng phổi

Biến chứng trên phổi là vấn đề thường gặp ở bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối, đặc biệt ở những người phải lọc máu định kỳ. Các biến chứng có thể là phù phổi, viêm phổi hay tràn dịch màng phổi.

Nguyên nhân chủ yếu là tình trạng giữ muối và nước, tăng huyết áp, suy tim. Những biến chứng thường gây giảm khả năng gắng sức và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đòi hỏi người bệnh cần được theo dõi và điều trị chặt chẽ để giảm thiểu rủi ro.

Biến chứng trên phổi khiến người bệnh suy thận mạn cảm thấy khó thở

Hội chứng Urê huyết cao

Urê huyết là tình trạng tích tụ các chất thải trong máu, cho thấy thận đã bị tổn thương nghiêm trọng và thường xảy ra ở giai đoạn muộn của suy thận mạn.

Tình trạng urê huyết tăng cao gây ra nhiều triệu chứng khó chịu như mệt mỏi, buồn nôn,...

Nhiễm toan chuyển hoá

Nhiễm toan chuyển hóa là một biến chứng của suy thận mạn, xảy ra khi thận không thể lọc bỏ đủ axit trong cơ thể, làm rối loạn cân bằng pH trong máu. Tình trạng này không chỉ làm trầm trọng thêm bệnh thận mà còn có thể gây ra các vấn đề như mất xương, yếu cơ và rối loạn nội tiết.

Nhiễm toan chuyển hóa sẽ khiến bệnh nhân cảm thấy đau và yếu cơ

Thiếu máu

Thiếu máu là một biến chứng phổ biến ở bệnh nhân suy thận mạn, đặc biệt là những người đang phải lọc máu. Tình trạng này xảy ra khi thận không sản xuất đủ erythropoietin (EPO), hormon kích thích tạo hồng cầu. Bên cạnh đó, thiếu máu còn có thể do cơ thể thiếu sắt, vitamin B12 và axit folic.

Thiếu máu làm giảm lượng oxy đến các cơ quan quan trọng như tim và não, gây ảnh hưởng xấu đến chức năng của chúng và có thể làm suy giảm thêm chức năng thận.

Thiếu máu là một biến chứng phổ biến ở bệnh nhân suy thận mạn

Tổn thương về xương

Suy thận mạn khiến mức canxi trong máu thấp trong khi mức phospho cao, làm yếu xương và tăng nguy cơ gãy xương.

Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể gặp phải các triệu chứng như chuột rút cơ, tê và ngứa trong miệng, da khô và ngứa. Những biến chứng này ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe xương khớp và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Suy thận mạn sẽ làm yếu xương và làm tăng nguy cơ gãy xương

Tăng huyết áp

Tăng huyết áp là một biến chứng phổ biến của suy thận mạn, xảy ra khi áp lực máu trong các mạch máu quá cao.

Tình trạng tăng huyết áp khiến thận suy giảm chức năng và làm nặng thêm tình trạng tích tụ dịch trong cơ thể. Điều này lại làm cho huyết áp tăng thêm nữa, tạo thành một vòng lặp khiến tình trạng bệnh ngày càng trầm trọng.

Tăng huyết áp là một biến chứng phổ biến của suy thận mạn

Bệnh Gout

Gout là một dạng viêm khớp do sự tích tụ axit uric trong các khớp và thường xảy ra ở bệnh nhân suy thận mạn do thận không thể lọc bỏ axit uric hiệu quả. Khi mắc gout, bệnh nhân có thể bị viêm và đau đớn ở các khớp, ngoài ra acid uric cũng trực tiếp gây tổn thương thận.

Để kiểm soát tình trạng này, bác sĩ thường sẽ kê đơn thuốc và khuyên người bệnh thay đổi chế độ ăn uống, đặc biệt là tránh các thực phẩm chứa purine, vì chúng sẽ được cơ thể chuyển hóa thành axit uric. Những thực phẩm cần tránh bao gồm thịt đỏ như heo bò, tránh hải sản có vỏ, đồ uống đóng chai, đồ uống có cồn.

Tuy nhiên khả năng chuyển hóa acid uric ở mỗi người cũng rất khác nhau, nên lời khuyên hữu dụng có thể là giảm tổng lượng đạm động vật nói chung và thường xuyên xét nghiệm acid uric.

Khi mắc gout, bệnh nhân có thể bị viêm và đau đớn ở các khớp

Cường cận giáp thứ phát

Cường cận giáp thứ phát (SHPT) là một biến chứng thường gặp ở bệnh nhân suy thận mạn, xảy ra khi mức canxi trong cơ thể quá thấp. Tình trạng này kích thích tuyến cận giáp sản xuất quá nhiều hormon cận giáp, dẫn đến các triệu chứng như đau khớp, gãy xương và các rối loạn về xương.

Cường cận giáp thứ phát dẫn đến các các rối loạn về xương và khớp

Biến chứng thần kinh

Người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối hoặc đang lọc máu có thể đối mặt với các vấn đề như suy giảm nhận thức, sa sút trí tuệ, các cơn đột quỵ, tiên lượng kém sau đột quỵ, co giật và các bệnh rối loạn thần kinh vận động như bệnh Parkinson.

Nghiên cứu năm 2017 còn cho thấy người bệnh suy thận mạn, đặc biệt là những người không lọc máu, có nguy cơ mắc trầm cảm gấp ba lần so với cộng đồng chung. Tình trạng này có thể liên quan đến những thay đổi tâm lý và sinh lý trong quá trình điều trị, do chất lượng cuộc sống giảm sút hay do tác dụng phụ của thuốc. 

Người bệnh suy thận mạn có nguy cơ mắc trầm cảm cao

Rối loạn tiêu hoá

Sự tích tụ chất thải trong cơ thể do suy thận mạn có thể gây ra các vấn đề về hệ tiêu hóa. Bệnh nhân thường gặp phải tiêu chảy mãn tính, viêm niêm mạc dạ dày, loét thực quản và viêm ruột non. Những rối loạn này ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa và có thể gây ra các triệu chứng khó chịu cho người bệnh.

Suy thận mạn có thể gây ra các vấn đề về hệ tiêu hóa

Suy giảm hệ thống miễn dịch

Bệnh nhân suy thận mạn có nguy cơ cao bị nhiễm trùng và bệnh tật do hệ miễn dịch suy giảm. Người bệnh có hệ miễn dịch yếu cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa để tránh các bệnh nhiễm trùng, bao gồm tuân thủ các khuyến nghị tiêm phòng, hạn chế tiếp xúc với các nguồn bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm và chăm sóc vệ sinh miệng đúng cách.

Bệnh nhân suy thận mạn có nguy cơ cao bị nhiễm trùng

4 Một số phương pháp ngăn ngừa biến chứng cho người bệnh suy thận mạn

Để ngăn ngừa các biến chứng và làm chậm tiến trình của bệnh suy thận mạn, người bệnh có thể thực hiện một số biện pháp quan trọng sau đây:

• Chế độ ăn uống hợp lý: Một số thay đổi cần thiết bao gồm: giảm lượng muối trong chế độ ăn để giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ tích tụ dịch trong cơ thể, tăng cường ăn thực phẩm có lợi cho sức khỏe như trái cây và rau củ, giảm lượng protein và tránh ăn thực phẩm chiên và chất béo bão hòa để giúp giảm gánh nặng cho thận và ngăn ngừa suy thận tiến triển nhanh hơn.
• Thay đổi lối sống: Thay đổi và duy trì lối sống lành mạnh bằng việc duy trì cân nặng, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, ngừng hút thuốc lá sẽ giúp giảm áp lực lên thận và ngăn ngừa tổn thương thận và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Duy trì chế độ ăn uống hợp lý sẽ làm chậm tiến trình của bệnh suy thận mạn

Xem thêm:

• Các dấu hiệu suy thận giai đoạn đầu và giai đoạn cuối dễ nhận biết
• 11 thói quen tốt cho thận bạn cần biết để bảo vệ sức khoẻ

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn thông tin về các biến chứng của suy thận mạn cũng như cách phòng ngừa chúng. Nếu thấy bài viết hay, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!